Çelik neden dövülür?

in tr •  6 months ago
Kendi eğitimim ile ilgili konuları pek yazmamayı tercih ediyorum. Aramızda kalsın sıkıcı olmaktan korkuyorum. Fakat genel kültür tadında bir konudan bahsedeyim. Çelik neden dövülür?


Kaynak

Öncelikle çelik, belli oranda karbon içeren demire denir. İçerisinde farklı elementler de vardır fakat onlar sizin için önemsiz. Sadece sistemin işlemesi ya da paslanmazlık gibi özellikler için etkilidir. Asıl önemli olan karbon miktarıdır. Bir demir, maksimum % 2,06 karbona çözecek şekilde üretilirse çelik olur. Daha fazla karbon eklerseniz artık dökme demir ismini alacaktır. Karbon ise demirin sertleşebilmesi için harika bir malzemedir.

Daha önce söylemiştim fakat yine söylemek istiyorum. Karbon elementinin yapabileceği bileşik miktarı, kalan tüm elementlerin aralarında yapabileceği bileşik miktarından daha fazladır. Yani mucizenin tanımı benim için karbondur. Konuyla alakasız da olsa burada dursun :)

Kılıç kullanımının tarihte ne kadar eskiye dayandığını az çok kestirebiliyorsunuzdur. En azından filmlerde görürdük. İyice ısıtılan çelik (yaklaşık 1000 derece) önce dövülür ve sonra suya batırılır. Peki tek amaç şekil vermek mi?

Katı malzemeler belirli bir kafes yapısına sahiptir. Atomlar dizilerek belirli mesafelerle sıralanıp kafes oluştururlar. Tabi birkaç tip kafes vardır ve malzemeden malzemeye göre değişebilir. Fakat daha güzel olanı, aynı malzemenin farklı sıcaklıklarda farklı kafes yapılarına sahip olabilmesidir. Bunlara allotropik malzemeler denir. Örneğin çelik 720 derecenin üzerine çıkarsa hacim merkezli kübik kafes, yüzey merkezli kübik kafese döner. Hala katı bir malzemedir fakat yapısı değişmiştir.

Bu kısımla sizi sıkmak istemiyorum. Detay isteyen olursa yorumlarda buluşalım.

Çeliği ısıttığımız zaman allotropik dönüşüm yaptığı noktada kafesleri içerisine daha fazla karbon almaya başlar. Karbonlar demire göre daha küçük olduğundan kafes içerisine arayer atomu olarak girer. Aslında her sıcaklıkta bulunur fakat 720 dereceden sonra yüzey merkezli kafes yapısı içerisine daha kolay girer ve bu yapı daha fazla karbonu içinde barındırabilir. Yavaş şekilde soğutursanız karbonlar tekrar kafesten çıkacak ve hacim merkezli kafes yapısının çözebileceği kadar geriye kalacaktır. Fakat bizim kılıç ustamız çeliği suya daldırdığında malzeme çok hızlı soğuyacak ve karbonlar çıkamadan içeride sıkışacaktır. Bu sıkışma ise çeliğimizi çok daha sert bir hale getirecektir. Fakat bir uyarı! Karbon miktarınız fazlaysa suya batırmak iyi bir fikir olmayabilir. Çünkü malzeme çok sertleşirse kırılgan bir yapıya döner. Özellikle kılıç üretmek gibi bir derdiniz varsa karbon oranına dikkat etmenizi öneririm :D


Kaynak

İşin bir de dövme kısmı var tabi. Sıcakken şekil vermek için malzeme dövülüyor. Fakat dikkat ederseniz sudan çıktıktan sonra da bir süre dövmeye devam ederler. Halihazırda malzeme sertleşmiştir. Fakat şekil vermek için yapılan son dokunuşlar da malzemeyi değiştirir. Az önce bahsettiğim kafesler aldıkları darbe etkisiyle bir yöne doğru yönelir ve uzar. Kafes sistemleri grup grup farklı yönlere kaymıştır ve darbe etkisiyle tüm gruplar aynı yöne bakar. Malzeme anizotropik bir hal almıştır. Bu da malzemenin sertliğinin daha fazla artmasına sebep olur.


Kaynak

Binlerce yıl kullanılan kılıç üretimi bu basit sistemlere dayanıyor. Gündelik bilgi yerini bilimsel bilgiye çok uzun zaman sonra bıraksa da epey işe yaramış. Tabi savaşlarda büyük rol oynadığı düşünülürse ne işe yaradığı da tartışmaya açık.

Yazdıklarım okuldan edindiğim bilgilerdir. Bir araştırma söz konusu değildir. Şüpheci yaklaşabilirsiniz :)

Son olarak 5.5 sbd ödüllü yarışmamıza sizleri tekrar davet edeyim. Beklediğimiz kadar katılım olmadı açıkçası. Ödülü dişimizden tırnağımızdan arttırdık idare edin :)

doc-son.png

turkcebilim.png

Authors get paid when people like you upvote their post.
If you enjoyed what you read here, create your account today and start earning FREE STEEM!
Sort Order:  

Ben de otomotiv sektöründe yaşadığım tecrübeye istinaden bir şeyler yazayım. Üretim parçalarının sac kesme ve delme kalıplarında 2842 ve 2379 çelik türü ağırlıklı malzeme kullanılmakta. Bu kalıp elemanları sonrasında ısıl işlem görmesi için ısıl işlem tedarikçilerine gönderilmektedir. Malzemenin üzerine mutlaka çeliğin cinsi yazılması gerekir ki ısıl işlemci malzemeye bu bilgi doğrultusunda su verme işlemini gerçekleştirir. Yanlış sertlik derecesinde su verilmesi sebebi ile kalıbın pres altında patladığına şahit olmuşluğum vardır 😊

·

Tabi hocam bazen malzeme özellikle yavaş soğutulur. Fakat ısıl işlemlerde genelde hızlı soğutulur. Eğer malzeme fazla sert olursa yumuşatma tavlaması yapılır. Allotropik almayan malzemelerde öyle bir sorun yoktur zaten :)

Yorumunuz için teşekkür ederim. #turkcebilim etiketinde böyle yorumlar görmek @gokhan83kurt hocamın en büyük isteklerinden :)

·
·

Bir detay daha geldi aklıma ısıl işlem gerektirmeyen çelikte kullanabiliyor kalıplarda. Bu tür çeliklere sadece yüzey sertleştirme işlemi yapılıyor. Bilgilerimizi paylaşabileceğimiz konular denk geldikçe katılım ister istemez oluşacaktır :)

·
·
·

O çelikler düşük karbonludur hocam. Yüzeyi aşındırıcı koşullarda çalıştırılacaktır bu nedenle sadece yüzeyi sertleştirilmiştir. Bu sayede malzeme hem dinamik yük altında çalışabilecek toklukta hem de gerekli yüzey sertliğinde olur.

·
·
·
·

Doğru hocam. Sayende bu paylaşımla otomotivli yıllara küçük bir gezinti yapmış oldum 😊🙏

·
·
·
·
·

Hocam yazın siz de. keyifle okuruz :)

Merak etme doctor; yaz gitsin sen, biz okuruz. Ara sıra da dalgaya vur konuyu. :))

Senin de dediğin gibi fazla katılım olmamış. Ben de son zamanlarda fırsat bulamadım yazmaya.

·

Sallıyorum işte buralarda :D Teşekkür ediyorum. Sen de yaz artık yahu :)

·
·

Düze çıktım sayılır, umarım yazabilirim. Buralara biraz tempo lazım. Bu aralar zaten millet uyuyor gibi gelmeye başladı.

·
·
·

Uyuyor demeyelim de eski heves yok tabi :(

agzina saglik

·

Teşekkür ediyorum :)

Merhaba, yazınız @try-market ve @kusadasi tarafından yürütülen küratör projesi kapsamında seçilmiştir. Proje yazısı hakkında detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. Sonraki yazılarınızda "cointurk" etiketini kullanarak ailemizi genişletmemize yardımcı olabilirsiniz.

Cointurk Discord Kanalı

·

Teşekkürler :)

Tebrikler! Yazınız @tryardim topluluk hesabından oy kazanmıştır. #tr tagi altında kaliteli içeriklerizi görmekten mutluluk duyarız. Detaylı bilgi için Tryardım Desteklenen İçerikler 2 Temmuz 2018 bağlantısını ziyaret edebilirsiniz.

post_banner_gf.gif

Sen herşeyi çok detaylıca anlatmışsın. Eline emeğine sağlık. Nefessiz okudum. Sadece sorum şu. Malzeme eridiği anda faz değiştirip sıvılaşıyor. Tekrar soğuyup kafes yapısını yeniden elde ediyor. Peki hangi kritik seviyeden sonra sıvıdan katıya dönme başlıyor. Vizkoziteye bakıp bu konuda nitel bir çıkarımda bulunabilir miyiz?

·

Hocam açıkçası katılaşma dersini önümüzdeki dönem alacağım. Fakat katılaşmanın başlamış kabul edilmesi için 500 tane kadar atom çekirdek oluşumu için yeterli kabul ediliyor. Kritik nokta bu sayılabilir. İki faz içeren bir yapıda vizkoziteden nicel bilgi çıkarmak bence zor fakat dediğim gibi katılaşma henüz almadım. Aldığım zaman sözüm olsun

·

Nitel diye sormuşsunuz çok pardon :) viskoziteye bakarak bence mümkün çünkü viskozite bilgileri biliniyor malzemelerin.


Bu yazı Curation Collective Discord Sunucusunda küratörlere önerilmiş ve manuel inceleme sonrasında @c-squared topluluk hesabından oy ve resteem almıştır.
This post was shared in the #turkish-curation channel in the Curation Collective Discord community for curators, and upvoted and resteemed by the @c-squared community account after manual review.

You got a 3.66% upvote from @upme thanks to @doctorbishop! Send at least 3 SBD or 3 STEEM to get upvote for next round. Delegate STEEM POWER and start earning 100% daily payouts ( no commission ).

This post has received a 0.39 % upvote from @drotto thanks to: @doctorbishop.