D&R, Hukumete Yakin Turkuaz'a Satildi. Simdi Ne Olacak?
Merhaba,
Yayin dunyasindaki son gelismeler isiginda, okudugum birkac yazidan derlediklerimi sizlere sunacagim. Bir sonraki postta Taylan Kara'nin "Bir Kitle Imha Silahi Olarak Edebiyat" konusmasindan aldigim notlari paylastigimda, yayincilik dunyasindaki fecaati anlamaniz daha kolay olacaktir.
Source: Flickr, LW Yang
D&R'in satisi
Bildiginiz uzere D&R satildi. Idefix ile birlikte Dogan Holding piyasanin yuzde 50'sine hakimdi. Dogan, medyayi AKP hukumetinin kanatlari altindaki Demiroren grubuna satmisti. Simdi, D&R da yine benzer bir gruba, Turkuaz'a satildi. Hukumetin, en son kalan hegemonya kurma alani olarak kultur dunyasina el attigini goruyoruz. Ben ne Dogan'in hakim oldugu bir sistemi ne de Erdogan'a yakin sirketlerin kontrol ettigi bir sistemi savunabilirim. Ben, kagit ve murekkep gibi yayincilikta onemli iki hammaddenin, okur, yazar ve yayincilik meslek orgutlenmelerinin ortak yonetiminde, ayrimcilik icermeden, demokratik bir dagitimindan yanayim.
Yayincilik Dunyasi
Yayincilar, sanildigi kadariyla fazla kar eden isletmeler degiller. En cok kari elde edenler dagitimcilar ve kitap satan isletmeler. Mesela, 30 lira etiketli bir kitabin 4.5 lirasi dagitimciya, 12 lirasi D&R gibi satis yapan yerlere gidiyor. Kaldi 13.5 lira. Yayinevinin telif ucreti, kitap baski maliyeti ve vergiye odedigi 6.5 lira. Bitmedi. Kapak tasarimi, editorluk masrafi, ofis ve depo kirasi, maas odemeleri denince aslinda elinde pek de birsey kalmiyor. Ustune tum riskleri de alan ve odemelerini de vadeli alan yayinevi. Dolayisiyla kucuk yayinevleri surekli batarken, orta dereceliler anca kendini piyasada tutabiliyor.
Dogan Yayincilik
*Kitap saticisiydi. En buyuk ikinci haber ajansina sahipti. Turkiye'nin en buyuk online networku ellerinde. Turkiye'ye giren ithal kagitlarin bile lisansi Dogan'in elindeydi. Yani tam bir hakimiyet soz konusuydu. Simdi Dogan Medya dagitilsa da halka dagitilmadi. Erdogan'in denetimindeki Turkuaz ve Demiroren gruplarina gecti. Bu da buyuk bir tehlikeye isaret ediyor. Hukumet burada da monopol gucunu elinde tutacak artik.
D&R'in monopol gucu
Yukaridaki manzaraya bakarsak, D&R bir monopol gucune sahip diyebiliriz. Hangi kitabin satilmasini istiyorsa, o kitap satiliyor.
Source: Flickr, J Brew
Kitaplarin Satisina Etki Eden Faktorler
Can Yayinlari Sahibi, Can Oz'un sozleri onemli. En cok satilan kitaplar listelerinde manipulasyon var. Kitabevleri satilmasini istedikleri kitabi, bu listelerle one cekiyorlar. Vitrinlerinde kendi kitaplarina yer vermeleri normal, fakat listelerde manipulasyon yapmak, haksiz rekabet doguruyor. Bu listede olmak ilave vitrinde olmak, o kitabin satisini artiriyor. Okuyucu da zaten boyle kitaplara fazlasiyla yoneliyor. Aslinda ayni kitap vitrine konmasa, satisi diger kitaplar gibi dusuk kalacaktir. Ustune bir de Ayse Arman veya Ertugrul Ozkok gibi yazarlar gazetelerinde o kitaptan olumlu veya olumsuz bahsediyorsa, satislar patliyor. Yine siyasal iktidar ve onun belediyeleri de gerek ilanlar verilmesini kabul ederek veya etmeyerek, gerekse kitap satin alip, dagitarak piyasayi etkiliyor.
Uzun Satan Kitap Basmak Zor Hale Geldi
Bu sozler, Agackakan Yayinlar Yayin Yonetmeni Metin Solmaz'a ait. Zincir magazalar, geleneksel anlamda kitapciligi oldurdu. Artik kisa vadede cok satan kitaplar revacta, cunku kisa vadede gereken kari elde etmek onemli. Kisa vadede az, ama uzun vadede cok satan kitaplar artik piyasadan siliniyor. Cunku bir aylik nakit akisinda yer bulmasi gerekiyor o kitaplarin, bulamayinca kitapcilar satmak istemiyor. Satilan kitaplar, ya Orhan Pamuk veya Sabahattin Ali gibi hem kisa hem uzun vadede cok satanlar ile kisa vadede iyi satip, sonra esamesi okunmayan kitaplar.
Source: Flickr, pelletthepoet
Ne Demek Tum Bunlar?
Butun bu anlattigimiz manzarada, kaliteli kitaplarin piyasaya cikmasi zor hale geliyor. Yeni olup, kaliteli isler yapan yazarlarin dislanmasi gibi bir durum ortaya cikiyor. Bu yazarliga yeni adim atanlar icin cok uzucu. Hukumet, simdi kulturel hegemonyayi saglamak icin, kendi ideolojisinden olmayan kitapevlerinin batmasi ve yazarlarin cikmamasi icin elinden geleni yapacaktir. Kisacasi kultur alanindan buyuk bir coraklasma ile karsi karsiya kalabiliriz. Bunun icin kucuk ve orta boyuttaki yayinevlerinin yeni orgutlenmelere girmesi, en cok satilan kitaplar listesi olarak guvenilir bir ortak listeyi cikarmasi gerekir. Interneti daha etkin kullanmak da onemli. Bunun disinda, kagit ve murekkebin esitlikci dagilimina yonelik bir siyasi tavrin da alinmasi gerekir. Tabii bu demokratik bir genel siyasi programin parcasi olmali. Olmasi gereken, okur, yazar, editor, yayinevi ve gazete sahiplerini vs iceren bir ortak oz orgutlenme ile tum bu bolusum, dagitim vs islerin kurallarinin esitlikci bir sekilde tesis edilmesidir. Fakat bu tek basina yayin sektorunde olmaz. Butun toplumun demokratiklesmesi ile ancak mumkun olabilir. Bunun icin de en basta solun demokratik bir program tartismasina girmesi gerekir. Cunku, Deniz Gezmisler sola edebiyatla geldiler. Edebiyatta zaten sola karsi 12 Eylul'den beri bir saldiri vardi, tam da bu yuzden. Bugun durum hukumetin mudahalesiyle eskisinden de beter hale geliyor. Bu konuyu da Taylan Kara'nin sozlerine yer vererek, bir sonraki postta isleyecegim.
Source:
1- Fatih Guner'in Twitter hesabi, https://twitter.com/fatihguner/status/984841967560511488
2- Minez Bayulgen, "Can Yayınları’nın sahibi Can Öz: Türkiye’de dar gelirliler kitap alıyor", Diken, http://www.diken.com.tr/can-yayinlarinin-sahibi-oz-turkiyede-dar-gelirliler-kitap-aliyor/
3- Nihan Bora, "Türkiye’de yayıncılık: Her şeye rağmen", Journo, https://journo.com.tr/turkiyede-yayincilik-her-seye-ragmen
Not: Demokratik bir siyasi program konusunda Demir Kucukaydin'in blogunu takip etmenizi tavsiye ederim. Ortadogu Icin Demokratik Manifesto kitabini da okuyabilirsiniz. Buradaki gorusum, onun goruslerine dayaniyor.
Eline sağlık, çok güzel yazmışsın. İşin aslı bu yazının bu kadar az oy ve yorum almasına çok şaşırdım. Tekelleşme kendi başına zaten sorunken bunun bir de siyasileşmesi çok daha tehlikeli. Her türlü kanalı ellerinde tutmaya çalışan insanlar yüzünden bugünlere geldik zaten. Çok enteresan, bir 3-4 günde bir farklı kitapçılara gidip kitap almasak bile yeni çıkanlara, çok satanlara bakarız. O yeni çıkanlar bölümüne yerleştirilen ve çok satanlara giren kitaplar gittiğimiz kitapçıya ve bölgeye göre değişir. Sadece o gözlemlerden bile hangi satış kanalının kime hitap ettiğini anlayabiliyorsun, enteresan olan bu. Tek bir "çok satanlar" ya da tek bir "yeni çıkanlar" standartı yok. Örneğin yaz döneminde D&R, Wattpad bebelerinin kitaplarını yeni çıkanlarda öne çıkarırken, Halil İnancık'ın ya da Hakan Bıçakçı'nın kitabını kıyıda köşede sora sora zorla bulabileceğin bir alana koyuyor. Ama misal Remzi Kitabevi yeni çıkanlarda bunları daha öne çıkartabiliyor. Hatta bir keresinde arkadaşımın çıkardığı bir kitabı Remzi'de bulmuştum da çocuk çok şaşırmıştı "daha bu hafta çıktı, çok sınırlı sayıda çıktı, ben aradım aradım hiçbir yerde göremedim, sen nereden buldun" diye. D&R'ın daha genele hitap ettiğini ve daha çok insana ulaştığını düşünürsek önümüzdeki günlerde neler olabileceğini tahmin etmek zor değil. Ben de biraz daha detaylı gözlemleyeceğim D&R'daki süreci bundan sonra. Bakalım neler olacak.
Rica ederim. Size de tesekkurler, okudugunuz icin.
Aynen bu dediginiz meselelere de kaynaklar kisminda verdigim yazilarda deginiyorlar. Yereldeki halkin egilimine gore bir vitrin yapiyorlar. Yani kapitalist pazarlama bayagi etkin, vitrinin olusmasinda. Ya bu anlasilir bir yere kadar cunku kar etmek zorundalar. Fakat bu kadar farklilik da olmamali.
Simdi iktidarin alani disinda kalan yayinevlerine bir firsat doguyor. Vitrini sonucta kar etmek zorundalar ona gore yapabilirler, ama belli kriterler olmali. Tamamen pazarlamaya gore hareket edilmemeli. Bu durumda yazarlarin da gorusu alinmali. Yazarlar da demek ki orgutlenmeli. Ozellikle cok satanlar kismi tek bir liste olmali. En azindan hukumetin ceperinde olmayanlar tel bir liste ile cikmali. Yeni yazarlara, taninirligi dusuke ama kaliteli yazar ve eserlerine de onem vermeliler.
Remzi Kitabevi yine kitabevi olma misyonunu surduruyor, sebebi bu. Ozellikle D&R icin son yillarda kitabevi olmanin sorumluluklarinin iyice asindigini soyluyorlar.
Bu yazdiklarim bir kismi bir de olayin. Taylan Kara'nin edebiyat yayinciligi uzerine konusmasina dair daha onceden bir yazisini paylasmistim. Simdi bir tane daha paylasacgim. O epey karamsar bir tablo ciziyor.
Örgütlenme kısmı bizim ülkemizde sıkıntı. Sadece yazarlar için değil, genel olarak sorunlu. Tabii bu arada atladığımız bir şey daha var, online satışlar. Ben bazı kitap satan sitelerin de benzer şekilde davrandığını kendi gözlerimle, kulaklarımla şahit oldum. X yayınevinin kitapları varsa daha çok satan ama içerik olarak çöpe yakın başka bir yayınevinin "ben bu sitede satmam" dediğini biliyorum. Rekabet olması gereken, şirketleri, girişimleri geliştiren bir şey ama bu rekabetin çok ötesinde artık. Yayıncılık sektöründe değilim ama dışarıdan gördüğüm kadarıyla kendi kendilerini yiyip bitiyorlar gibi duruyor.
Bekliyorum sonraki yazılarını merakla.
Get your post resteemed over 90000+ followers and get upto $21+ SBD value Upvote.
Your post will skyrocket and give you maximum exposer.
<< Our Pakages >>
GET FREE 1000 FOLLOWERS AND 30 UPVOTES - Just To Test Our Service Quality
See our all pakages & get the free offer at: http://whaleboostup.cf/
You got a 83.33% upvote from @childfund courtesy of @collectiveaction! @childfund is a bid bot to help the steem community sponsor a child.
As a follower of @followforupvotes this post has been randomly selected and upvoted! Enjoy your upvote and have a great day!
You just received a 10.92% upvote from @honestbot, courtesy of @collectiveaction!
![WaveSmall.gif](https://steemitimages.com/DQmaHNChXJe14nWPwWdsrXEG2M3jSBRpDpF4cwq1ERhS3d4/WaveSmall.gif)
Release the Kraken! You got a 1.79% upvote from @seakraken courtesy of @collectiveaction!
This post has received a 2.04% upvote from
thanks to: @collectiveaction.
For more information, click here!!!!
Try the new Minnowhelper Bots for more information here
Help support @minnowhelper and the bot tracker by voting for @yabapmatt for Steem witness! To vote, click the button below or go to https://steemit.com/~witnesses and find @yabapmatt in the list and click the upvote icon. Thank you.
Voting for @yabapmatt
Tebrik Ederiz! Bu Paylaşımınız'da 'destektr' Tag'ını Kullandığınız İçin Upvote Ve Resteem Kazandınız.
(0.010 SBD) - (0.020 SBD) - (0.050 SBD) - (0.100 SBD) - (0.200 SBD) - (0.500 SBD) - (0.750 SBD) - (1.000 SBD)
Tüm Bağışlarınız SP Kiralamak İçin Kullanılacaktır. @destektr'ye Verdiğiniz Önemden Dolayı Çok Teşekkür Ederiz!
Your Post Has Been Featured on @Resteemable!
Feature any Steemit post using resteemit.com!
How It Works:
1. Take Any Steemit URL
2. Erase
https://
3. Type
re
Get Featured Instantly & Featured Posts are voted every 2.4hrs
Join the Curation Team Here | Vote Resteemable for Witness
Congratulations! This post has been upvoted from the communal account, @minnowsupport, by collectiveaction from the Minnow Support Project. It's a witness project run by aggroed, ausbitbank, teamsteem, theprophet0, someguy123, neoxian, followbtcnews, and netuoso. The goal is to help Steemit grow by supporting Minnows. Please find us at the Peace, Abundance, and Liberty Network (PALnet) Discord Channel. It's a completely public and open space to all members of the Steemit community who voluntarily choose to be there.
If you would like to delegate to the Minnow Support Project you can do so by clicking on the following links: 50SP, 100SP, 250SP, 500SP, 1000SP, 5000SP.
Be sure to leave at least 50SP undelegated on your account.