Bizanslılar Selcuqluları necə adlandırırdı?

in #steemix2 years ago (edited)

Şəkil 1

Mənbələrlə işləyərkən diqqətli olmaq lazımdır. Bizanslılar Səlcuqları fərqli adlarla adlandırırdılar. Misallar:

  1. İoann Kinnamos Səlcuqlara həmişə Πέρσαι (farslar) deyirdi, heç vaxt türklər deyə istinad etmirdi, lakin sərhədlərdəki bəyliklərə türkmən deyə istinad edirdi.

  2. Mixael Attaleiates: "οἱ Πέρσαι, Τούρκους δὲ τούτους νυνὶ ὁ λόγος ο ἶ δε καλεῖν" (Farslar, hansı ki, artıq onlara Türklər deyilir) cümləsi ilə Səlcuqların artıq İranı ələ keçirdiyini və oraya öz adlarını verdiyini nəzərdə tuturdu. Bununla bərabər onların haqqında "Οὖννοι Εφθαλῖται; τῶν Εφθαλιτῶν Οὔννων ἤτοι τῶν Τούρκων" (Türklər kimi də bilinən Eftalit Hunları) ifadəsi işlədir, onların hun köklərini yada salırdı.

  3. Teodor Skutariotes "Farslar kimi tanınan Türklər" ifadəsi ilə eyni şeyi nəzərdə tuturdu.

  4. Osmanlı dövründə Tessalonikidə doğulmuş Teodor Qaza türklər haqqında "Τοῦρκοι ἔθνος Οὐννικὸν εἶναί φησιν" (Türklər Hunların bir etnosudur) deyirdi.

Bizanslılar etnosla ölkə adını ayıra bilirdilər. Bununla belə onların düşüncəsinə görə bir xalq bir ölkəni ələ keçirəndə o ölkənin adı dəyişmirdi. Lakin, daha sonra bu adlar da bir-birinə qarışdı. Məsələn, Danişmənd türkmənlərinə Περσαρµένιοι (Persarmenoi - Farsermənilər), Səlcuqlara Περσοσκύθαι (Persoskitai - Farsiskitlər), Ağqoyunlulara isə Τουρκοπέρσαι (Turkopersai - Türkfarslar) kimi adlar verilməyə başlandı. Bizanslılar üçün dil heç bir önəm daşımırdı. Lakin, onlar dilin istifadəsindən də xəbərdar idilər.

Məsələn, Anna Komnina türklərin "τουρκικὴ διάλεκτος" (turkiki dialektos) danışdığını bilirdi. Peçeneq və Kumanların bir dildə danışdığını qeyd etmişdi. 14-cü əsrdəki anonim müəllifli astroloji əsər Catalogus Codicum Astrologorum Graecorum Merkuri planetinin Türk və Xəzər dilini idarə etdiyini qeyd edirdi. Trabzonlu Georgios Zaras türk dili haqqında “ἡ λιακὴν καὶ ὑπέρλαµπρον τῶν Τούρκων διάλεκτον" (Günəş kimi isti və işıqlı) ifadəsini işlətmişdi.

Lakin problem bu idi ki, bizanslılar dövrün türk dilinə də farsca deyirdilər. İoann Çeçes "Teoqoniya" kitabında Skifcə, Farsca və Ərəbcə dillərindən nümunə kimi 3 cümlə yazmışdı. Lakin Farsca dediyi dil Oğuz, Skifcə dediyi dil isə Qıpçaq dillərindən olan nümunələr idi. Mixail Xoniates daha sonra Çeçesin bu səhvini düzəltdi. (c) Cavid Ağa

Sort:  

Congratulations @vasifalibeyli ! You received a 10% upvote from @kryptoniabot & @kryptonia for your task of 204 SUP Today.

Remember to receive votes from @kryptoniabot

Run a task on Kryptonia.*Join free here Kryptonia Account
Use the tags KRYPTONIA or SUPERIORCOIN in your Steemit post.

Delegate to the Kryptonia Upvote by clicking links: 10SP , 50SP , 100SP , 500SP , 1000SP

Due to an increased amount of tasks, we have changed up the voting power to evenly spread out the Upvote amount.

Congratulations @vasifalibeyli! You have completed the following achievement on the Steem blockchain and have been rewarded with new badge(s) :

You made more than 1750 upvotes. Your next target is to reach 2000 upvotes.

Click here to view your Board of Honor
If you no longer want to receive notifications, reply to this comment with the word STOP

Do not miss the last post from @steemitboard:

SteemFest3 and SteemitBoard - Meet the Steemians Contest

Support SteemitBoard's project! Vote for its witness and get one more award!

Selçuklularda resmi ve edebi lisanın farsça olması bunda etkili olmuş olabilir.