Mniej błędów, więcej głosów #22

in engrave •  8 months ago 

Wydawać by się mogło, że błędy powstające z nadmiaru słów nie grożą nam zbyt często. Przecież poza twórczością literacką lepiej mówić i pisać krótko i konkretnie. Nie jest jednak łatwo uniknąć masła maślanego - wyrażenia tego typu pojawiają się we wszystkich zestawieniach najpopularniejszych błędów popełnianych przez Polaków.


22. Nie cofaj się do tyłu - pleonazmy, tautologie


1. Pleonazmy


Pleonazm (gr. πλεονασμός - nadmiar) to wyrażenie, w którym składnik gramatycznie podrzędny powtarza znaczeniowo komunikat niesiony przez składnik nadrzędny. Znaczenie jednego ze składników wyrażenia może całkowicie zawierać się w drugim lub powtarzać jego elementy znaczeniowe. Powstaje błąd leksykalny i logiczny, którego wyeliminowanie polega na zrezygnowaniu ze składnika podrzędnego.

Zatem nie "cofać się do tyłu", a po prostu cofać się,
nie "w miesiącu sierpniu", a po prostu w sierpniu,
nie "równa połowa", a po prostu połowa,
nie "akwen wodny", a po prostu akwen,
nie "kopnąć nogą", a po prostu kopnąć.

Inne pleonazmy to fakt autentyczny, geneza powstania, kontynuować dalej, martwy trup, mylny błąd, okres czasu, pełny komplet, poprawić się na lepsze, potencjalnie możliwy, pozytywna aprobata, sędziwy starzec, spadać w dół, wracać z powrotem, wzajemna współpraca, zabić na śmierć, z własnej autopsji.
Pleonazm powstanie również przez użycie epitetu, który odnosi się do cechy oczywistej opisywanego obiektu; na przykład: mokra woda, wielki olbrzym, zimny lód, twardy kamień (tu uwaga - nie mylić z porównaniami; wyrażenia 'zimny jak lód' czy 'twardy jak kamień' są prawidłowe).

Pleonazmy mogą być umieszczane w tekstach literackich celowo - jako figura stylistyczna. W poezji i prozie mogą służyć podkreśleniu uczuć lub cech, w ujęciu humorystycznym mogą budować specyficzny język postaci, bawić słuchacza lub czytelnika.
W tekstach naukowych, użytkowych, publicystycznych i argumentacyjnych należy unikać pleonazmów.


2. Tautologie


Tautologia (gr. ταὐτός - ten sam, λόγος - słowo, mowa ) to umieszczenie w wypowiedzi dwóch równorzędnych gramatycznie składników, które znaczą to samo.
Przykładami tautologii są sformułowania:
ale jednak
geneza i pochodzenie
i jeszcze w dodatku
poprawnie i prawidłowo
pięknie i ładnie
uogólnia i generalizuje

Tautologie mogą wynikać z nieznajomości znaczeń wyrazów pochodzenia obcego i niepotrzebnym zestawianiu ich z synonimem. Na przykład:

  • Był donatorem i darczyńcą klasztoru.
  • Wykonuje rotacje i obroty.
  • To hochsztapler, aferzysta i krętacz!

Celowe zastosowanie tautologii w tekstach literackich służy wzmocnieniu komunikatu, podkreśleniu jego wagi, czasem służy zabawie językowej, rytmiczności (teksty piosenek).
Niektóre wyrażenia tautologiczne są całkowicie akceptowalne - utrwaliły się w języku i na zasadzie uzusu funkcjonują jako trwałe połaczenia. Do takich tautologii należą tylko i wyłącznie oraz krótko i węzłowato.


Językoznawcy zajmują różne stanowiska odnośnie systematyki pleonazmów i tautologii. Niektórzy włączają tautologie do pleonazmów, niektórzy posługują się tymi pojęciami zamiennie, niektórzy zachowują rozróżnienie tych terminów. Do celów użytkowych, samokontroli przy tworzeniu tekstów, wygodnym i łatwym do zapamiętania terminem określającym ten rodzaj błędu jest wspomniane wcześniej masło maślane. Po prostu sprawdzajmy, czy nie dublujemy znaczeń.


Garść steemitowych błędów

  • Mam obecnie 26 lat ale cofając się pamięcią do tyłu, to no kurcze trzeba przyznać, że z mojej perspektywy to było lepiej.
  • Wstęp od razu przenosi nas do samolotu X-15 kierowanego przez Neila Armstronga który usiłuje dostać się na orbitę ziemi a potem wrócić z powrotem.
  • Ja np. w miesiącu styczniu w obydwie strony (wysyłanie i pobieranie) zużyłem 167 GB (sam korzystam z sieci).
  • Aktualnie zwiedził już wszystkie kraje świata i będzie kontynuował dalej swoje podróże.
  • Można spotkać także osoby, które są tu krótki okres czasu (...).
  • To akurat znam z własnej autopsji.
  • Nagranie zrobione na chwilę przed tym jak mieliśmy wracać z powrotem (...).
  • Pogoda dopisała a słońce przez dłuższy okres czasu piekło moją twarz oraz plecy.
  • Mam nadzieję że X będzie kontynuować dalej to co do tej pory robiła (...).

Spis treści

1. Prawidłowe użycie spacji12. Ach, te przyimki!
2. Krótsze zdania to mniejsze ryzyko błędu13. Mi, ci, mu
3. Jak prawidłowo cytować14. Bynajmniej czy przynajmniej
4. Pierwsza osoba liczby pojedynczej - JA - wykonawca czynności15. Tak że tego...
5. Savoir-vivre na Steemit16. Co z tym miesiącem?
6. Państwa, miasta, mieszkańcy - pisownia wielką i małą literą17. Dla Mai i Kai o szyi żmii
7. Kim jestem, komu składam życzenia? Narzędnik kontra celownik18. O imiesłowach i imiesłowowych równoważnikach zdań
8. O satyrze słów kilka19. Półtora czy półtorej?
9. Wolność słowa - blogi i videoblogi20. Bym, byś, by, byśmy, byście
10. Cytowanie przepisów prawa czyli zaklinanie rzeczywistości21. Naprawdę częste, na pewno łatwe do wyeliminowania
11. Tę czy tą?

Pierwotnie opublikowano na Czytelnia. Blog na Steem napędzany przez DBLOG.

Authors get paid when people like you upvote their post.
If you enjoyed what you read here, create your account today and start earning FREE STEEM!
Sort Order:  

!tipuvote 1

This post is supported by $0.42 @tipU upvote funded by @grecki-bazar-ewy :)
@tipU voting service: get instant upvotes + profit sharing tokens | For investors.

Twój post został podbity głosem @sp-group-up oraz głosami osób podpiętych pod nasz "TRIAL" o łącznej mocy ~0.20$. Projekt wystartował 14.05.2019, lista osób z naszego triala oraz wszystkie podbite przez nas posty zostaną opublikowane we wtorkowym raporcie z działalności @sp-group w dniu 21.05.2019.

@wadera

Kurcze, teraz dopiero uświadomiłem sobie jak wiele tautologii i pleonazmów używam w swoich artykułach. Co gorsza, ciężko będzie to wyeliminować, bo są one tak zakorzenione w potocznej mowie polskiej, że czytając je nawet nie zwracam uwagi, że coś tu jest nie tak jak być powinno.

To prawda - sporo pleonazmów zaczyna utrwalać się w mówionej polszczyźnie. Wydatnie pomaga w tym telewizja, w której po prostu regularnie słychać cofanie do tyłu czy spadanie w dół.