EDEBİ AKIMLAR [ROMANTİZM]

Bir önceki konumuzda Klasisizm'den bahsettik ve özelliklerini ortaya koyduk. Okumak isterseniz tıklayabilirsiniz.

Edebi akımlar serisinin bu bölümünde ise sevgili öğrencilerim ve değerli Steemit sakinleri için Klasisizme tepki olarak çıkış yapan Romantizm akımını inceleyelim.

_{Görsel Kaynak}

ROMANTİZM

Romantizm, Ortaçağ monarşisinin sıkı kurallı sanat anlayışının temsili olarak ortaya atılan Klasisizm'e ciddi bir tepki olarak oluştu ve sanatta büyük değişikliklere sebep oldu. Bu akım 18. yüzyılın sonlarına doğru ortaya çıkmış ve 19. yüzyılın başlarında iyiden iyiyye gelişim göstermiş ve beğeni almıştır. Romantizim'de duygulara, dine ve tabiata önem verilir. Romantik sanatçılar işledikleri konuları günlük hayattan ve milli tarihten seçmişlerdir. Belirli çatışmalara, zıtlıklara yer verilir; iyi-kötü, hayal-gerçek... Eserlerde yer edinen karakterler, toplumun her kesiminden seçilmiş ve doğal çevre ile sosyal çevreden soyutlanmadan ele alınmıştır. Böylelikle eserlerde sosyal çevre ve doğa betimlemelerine büyük önem verilmiştir. Sanat toplum içindir, anlayışı ile hareket eden Romantik sanatçılar toplumsal faydayı gözetmiştir. Duygulara önem verildiği için eserlerdeki üslup şairane ve duysaldır. Romantizm akımı geleneğine bağlı olan sanatçılar eserlerinde kimliklerini gizlemeden, duygu ve düşüncelerine rahatlıkla yer vermişleridir.

Eserlerde karamsar tavırlar sergilenmesi yönüyle Gotik edebiyatla benzerlik gösterir; fakat Gotik edebiyat romantizme göre aşırı karamsar bir akımdır. Ayrıca Gotik edebiyat kendini daha çok müzik ve mimari alanda geliştirmiştir. Gotik edebiyatın kurucusu olarak ise Edgar Allan Poe kabul edilir.

Romantizm akımında şiir, tiyatro, roman gibi türlerde çoğunlukla eser verilmiştir. Dram türü bu dönemde oluşmuştur.

Dünya edebiyatında Fransız Victor Hugo, Lamrtine; Alman Goethe, Schiller; Rus Puşkin; İskoç Walter Scott Roamntizm'in önemli temsilcileridir. Türk edebiyatında ise Namık Kemal, Abdülhak Hamit Tarhan, Ahmet Mithat Efendi önde gelen isimlerdir.

Romantizm Akımının Felsefesi

Ana felsefe, Klasisizm'in akıl ve sağduyu, sanatçının canını sıkan aşırı kuralcı anlayışını reddedip duygulara ve hayallere önem vermek. Klasisizm'de "Deha akıldadır." denmiş, Romantizm'de "Deha yürektedir." denmiştir.

Romantik anlayışla tanılan sanatçı kendi hayal gücüne kavuştu ve daha özgür hissetti. Böylelikle edebiyatta yaratıcılığın önü de açılmış oldu.

Romantizm Akımının Özellikleri

1. Romantizm sanatçıları, klasisizm sanatçılarının akıl ve sağduyusunun karşısına dizginlenemez duygu, coşku ve hayali koymuştur. Lirik şiir, romantizmle yeniden dirilmiştir.
2. İnsan doğasını değil, dış dünyayı olabildiğin­ce renkli, göz alıcı ve abartmalı biçimde betimlemişlerdir.
3. Eski Yunan edebiyatı ve Latin edebiyatı yerine çağ­daş edebiyatlar örnek alınmıştır. Din duygusu önem kazanmış, konu olarak Hristiyanlık mucizeleri, Orta­çağ efsaneleri işlenmiştir. Konuların bazıları tarih­ten, bazıları da günlük yaşamdan alınmıştır.
4. Sanatçılar, yapıtlarında kendi kişiliklerini gizlememişlerdir. Sanatlarını.toplumu dönüştürmede bir araç olarak kullanmışlar, “toplum için sanat” anlayışına bağlı kalmışlardır.
5. Romantik sanatçılar, klasisizmin dil ve edebiyattaki tüm kurallarını yıkmışlar, kendilerini de kuralcılıktan kaçınmışlardır. Kapalı ve süslü bir üslup kullanmış­lar, şairane anlatımı benimsemişlerdir.
6. Seçkin, Örnek, mükemmel insanları değil, her kesimden İnsanı anlatmışlardır. İnsanlar ve olaylar işlenirken iyi-kötü, güzel-çirkin gibi karşıtlıklardan yararlanmışlardır. İnsanların ruhsal durumlarının soyut olarak izlenmesi bırakılmış, insanlar yaşadık­ları toplumsal çevre ile ele alınmıştır.
7. Olayların anlatımında rastlantılara oldukça fazla yer verilmiştir. Uzak ülkeler ve yabancı töreler geniş olarak betimlemiştir.
8. Romantikler tiyatroda üç birlik kuralını kırıp dram türünü geliştirdiler. ( Gerçekte bunu İlk yapanın Shakespeare olduğunu; onun, romantizmin ilk öncüsü olduğu anımsatalım.)
9. Romantik edebiyatta roman ve öykü, tiyatro, eleştiri, makale, fıkra, deneme, anı (hatıra), gezi yazısı, şiir gibi türlerde ürünler verilmiştir.

Romantizm Akımının Temsilcileri ve eserleri

Almanya'daki temsilcileri:

Goethe: Divan (Şiir); Faust, Egmont (Dram); Genç Werther'in Istırapları (Roman)
Schiller: Haydutlar, Wilhelm Tell (Dram)
İngiltere'deki temsilcileri:
Bu ülkede Romantizmi "Golcüler" adı verilen grup başlatmıştır. Bunların en ünlüleri Coleridge ve Wordsworth'tır.

Fransa'daki temsilcileri:

Montesquieu: Kanunların Ruhu (Felsefe)
Jean Jacques Rousseau: Toplum Sözleşmesi, İtiraflar, Emile
Lamartine: Bir Meleğin Düşmesi, Şairane Düşünceler (Şiir); Graziella, Rapheal (Roman)
Victor Hugo: Akşam Şarkıları, Işıklar ve Gölgeler, Sonbahar Yapraklan (Şiir); Sefiller, Nötre- Dame'ın Kamburu (Roman); Hernani, Kral Eğleniyor, Ruy Blas, Cromwel (Dram)
Voltaire: Şiirde Henriade adlı destanı ünlüdür; Candide, Zadig (Roman)

Diğer romantikler:

Lord Byron: Childe Harold'un Gezisi (Gezi); Kaabil, Sardanapal (Dram)
Puşkin: Kafkas Esiri, Çingeneler (Şiir); Yüzbaşının Kızı (Roman)

"Romantizm, ağlayan yıldız, inleyen rüzgar, ürperen gece, kendinden geçen çiçektir". Musset.

"Romanitzm, varlıkların olduklarından başka türlü olmadığına, olmayacağına üzülmektir". A. Gide

TÜRK EDEBİYATINDA ROMANTİZM

Tanzimat edebiyatı dönemindeki ürünlerin çoğunluğu romantik akımın etkisiyle kaleme alınmıştır.

Namık Kemal: Roman ve tiyatro
Ahmet Mithat: İlk romanlar
Recaizade Mahmut Ekrem: Şiirler
Abdülhak Hamit: Tiyatro