W tym wpisie chciałbym poruszyć temat wyboru lutownicy dla początkującego. Jeśli czytałeś wcześniejszy wpis, wiesz że wymieniłem tam trzy rodzaje lutownic. Zakładam w tym miejscu, że nie masz dostępu do żadnego sprzętu tego typu i chcąc nie chcąc musisz kupić cokolwiek.

Lutownica transformatorowa

Zasada działania takiej lutownicy jest następująca: W jej największej części znajduje się transformator, który zamienia napięcie zasilające (230V) na dużo niższe (rzędu kilku voltów). Jeśli pamiętasz z fizyki wzór na moc elektryczną (w dużym uproszczeniu to P=IU) to wiesz, że w przypadku zachowania stałej mocy, zmniejszając poprzez transformator napięcie jesteśmy w stanie proporcjonalnie o tyle samo zwiększyć prąd płynący przez jego drugie uzwojenie. Z kolei pamiętając, że moc wydzielana na odbiorniku (w tym wypadku kawałek drutu będącego grotem) to I^2R wiemy, że zwiększenie prądu płynącego przez grot powoduje wydzielanie przez niego ciepła. Energię tą wykorzystujemy do podgrzewania elementów, które chcemy lutować. Prace lutownicy transformatorowej możemy porównać do pracy urządzenia na zwarciu. Ogólnie zjawisko to jest niekorzystne w dłuższym czasie, dlatego też używając urządzenia tego typu należy pracować z przerwami, tak by zdążyło ostygnąć.
Zaletą takiego sprzętu jest niewątpliwie to, że grot w bardzo krótkim czasie osiąga zadaną temperaturę, a po puszczeniu przycisku bardzo szybko się chłodzi. Kolejnym plusem jest to, że wymienny groty do lutownic jesteśmy w stanie zrobić sami z kawałka miedzianego przewodu. Dodatkowo możemy dzięki temu formować kształt grotu dopasowany do naszego zadania.
Wadą z kolei jest to, że czasami potrzebujemy dostarczyć więcej ciepła i w takim przypadku grzejąc zbyt długo możemy lutownicę po prostu przegrzać. Minusem jest również jej masa, którą operowanie przez dłuższy czas męczy rękę.

Lutownica oporowa

Lutownica tego typu działa jak zwykła grzałka. Po włączeniu jej do gniazdka grot powoli nagrzewa się aż do osiągnięcia temperatury. Lutownica ta jest dużo lżejsza, łatwiej jest się nią posługiwać i manewrować. Możemy grzać nią dłużej dany element bez obaw, że się z nią coś może stać. Niestety może to również być jej minusem, gdyż w łatwy sposób możemy przegrzać element, który chcemy przylutować. W lutownicy transformatorowej wyrabiamy sobie nawyk krótkotrwałego lutowania, tutaj natomiast o tym łatwiej zapomnieć. Nawet wyłączenie z gniazdka nie spowoduje, że lutownica szybko ostygnie. Związane jest to z jej bezwładnością termiczną urządzenia. Groty, które należy co jakiś czas wymienić muszą być dostosowane do danego typu lutownicy. Z drugiej strony duża rozpiętość ich rozmiarów i kształtów rekompensuje konieczność ich kupowania. Przy kupowaniu lutownicy oporowej warto dopilnować tego, żeby w zestawie był odpowiedni stojak na nią, tak byśmy mogli odłożyć ją bezpiecznie w momencie gdy jej nie potrzebujemy. W przeciwnym wypadku łatwo o poparzenie czy uszkodzenie innych rzeczy znajdujących się na biurku. (do tej pory pamiętam zapach przytopionej myszki komputerowej, której na sekundę dotknął rozgrzany grot :) )

źródło: zukelektronik.shoper.pl

Stacja lutownicza

Stacja lutownicza to poniekąd ulepszona lutownica oporowa. Działa na takiej samej zasadzie, z tym że dzięki bardziej skomplikowanej budowie jesteśmy w stanie w dużym zakresie regulować temperaturę grota. Jest to niewątpliwie zaletą tego rodzaju sprzętu. Dodatkowo też lepiej wyposażone stacje lutownicze poza samą kolbą grzewczą, posiadają również możliwość lutowania gorącym powietrzem czy odsysanie cyny. Jest to bardzo pomocne przy lutowaniu komponentów bardzo małych rozmiarów. Wadą stacji lutowniczej jest jej cena. Tutaj aby kupić sprzęt ze średniej półki w wariancie podstawowym, gdzie regulacja temperatury będzie faktycznie rzeczywista i niezawodna trzeba zapłacić ponad 150 zł.

Co wybrać na początek?

Pytanie jest dość trudne. Ogólnie rzecz biorąc opisane typy lutownic różnią się od siebie na tyle, że najlepiej byłoby mieć zarówno stację / lutownicę oporową jak i transformatorową, i stosować zamiennie w zależności od tego co będziemy potrzebować zrobić lub czym nam będzie wygodniej to robić. Jednak zakup dwóch urządzeń na początek może być zbyt dużym wydatkiem dla osoby, która jeszcze nawet nie wie czy takie zabawy z elektroniką się jej spodobają. Dlatego też, jeśli miałbym doradzić na pierwszy strzał wybrałbym lutownicę transformatorową. Jest ona po prostu bardziej uniwersalna. Ze względu na to, że grot stygnie zaraz po zwolnieniu przycisku – jest ona bezpieczniejsza dla użytkownika i wszystkiego na około nas. Jeśli chodzi natomiast o to jaki dokładnie model wybrać tutaj doradzałbym kupienie sprzętu od polskich producentów (ZDZ, lutola), cena takich lutownic to około 80-100 zł. Miałem kiedyś sprzęt chiński (toya) wart chyba około 40 zł i bardzo źle mi się nim pracowało. Grot był bardzo toporny, cyna nie chciała z nim współpracować (ze względu na złą konstrukcję transformatora, prąd płynący prze grot był źle dobrany i przez to osiągał on zbyt niską temperaturę). W pewnym momencie już miałem odpuścić całkiem lutowanie, ale po zmianie urządzenia wszystkie problemy z lutowaniem, które zrzucałem na brak umiejętności zniknęły :)

Mam nadzieję, że powyższy wpis pomoże początkującym majsterkowiczom w wyborze pierwszej lutownicy dla siebie :)

Do ùzdrzeni!