System dwu czy wielopartyjny

Właściwie trudno tu powiedzieć o jakimkolwiek systemie. Tzw. system dwupartyjny jak i wielopartyjny nie jest twardo określonym w przepisach "systemem", lecz raczej samo-wykształconym porządkiem politycznym. Nazwa jednak się utarła.

O co jednak chodzić z danymi "systemami"?

Należało by na wstępie powiedzieć, że trudno często stwierdzić, z jakim systemem ma się w danym kraju do czynienia. Sytuacja polityczna bywa bardzo skomplikowana, a z uwagi na brak twardych, absolutnie jasnych granic między jednym a drugim nie zawsze łatwo orzec.

Sys. wielopartyjny polega na rozbiciu sceny politycznej w parlamencie na stosunkowo wiele partii, co skutkuje m. in. faktem, iż żadna jednak lub żadne dwie z nich nie mają zdecydowanej przewagi w liczbie swych członków zasiadających w parlamencie nad innymi. Przykładowo podział może przybierać formę pięciu partii po 20% poparcia każda. 

Drugi "systemem" - dwupartyjny - polega (jak sama nazwa wskazuje) na podział większości miejsc dla przedstawicieli "woli politycznej ludu" między dwie, dominujące partie. Podział taki może np. przybrać formę - dwie partie po około 45% głosów każda i pozostałe 10% głosów rozbite na następne 3 partie.

Jakie konsekwencje wiążą się z każdym ze wspomnianych "systemów" ? Czy któryś z nich jest w jakiś sposób "lepszy" ?

Oto kilka spostrzeżeń:

• Systemy dwupartyjne wykształciły się w większości starszych demokracji - np. w USA (p. demokratyczna i republikańska), Wielkiej Brytanii (p. pracy i konserwatywna);
• Systemy wielopartyjne występują dla odmiany w krajach demokratycznych od stosunkowo niedawna - przez większość lat funkcjonowania demokracji w Polsce mieliśmy i my do czynienia ze znaczącym rozbiciem partii politycznych. Czasowo kształtowało się coś na systemu dwupartyjnego - podział między PiS i PO, od wyborów w 2015 jednak scena polityczna jest znów podzielona na więcej partii.
• Przy występowaniu sys. dwupartyjnego główne dwa ugrupowania by przejmować kolejne grupy wyborców o konkretnych poglądach dotychczas nie reprezentowanych przez daną partię poszerzają swoją "ofertę polityczną" , starając się pogodzić dotychczas głoszone postulaty polityczne z nowymi.
• wielopartyjny - liczne podziały polityczne przebiegają zwykle albo z pobudek personalnych między liderami politycznymi lub (co jest fortunniejszym zjawiskiem) z przyczyn światopoglądowych. Zazwyczaj każda partia prezentuje swój własny dość hermetyczny zestaw poglądów.
• dwupartyjny - w związku z hegemonią dwóch partii zazwyczaj każde wybory przynoszą jasny wynik i ugrupowanie, które zdobyło więcej głosów niż drugie może uformować samodzielny rząd, gabinet bez konieczności przystawania na zazwyczaj niewygodne koalicje partyjne.
• dwupartyjny - poglądy skrajne (tak lewicowe jak i prawicowe) zazwyczaj nie znajdują miejsca w debacie publicznej lub ich głos jest bardzo nikły - wynika to albo z braku w parlamencie reprezentujących je ruchów politycznych lub z faktu iż główne partie nie mogą się do nich dopasować, gdyż mają skłonność do "dryfu" w kierunku politycznego centrum.
• wielopartyjny - w wyniku zazwyczaj występującego po wyborach braku wyraźnej przewagi jednego ugrupowania nad innymi nie jest zwykle możliwe sprawne sformowanie gabinetu rządzącego. Do jego powstania wymagane są koalicje polityczne, które w wyniku toczonych "wojen politycznych" między jednymi partiami a innymi często prowadzą do sytuacji wymagającej rozpisania kolejnych wyborów.

System "jednopartyjny"

Chyba najgorszą możliwą sytuacją jest wykształcenie się w ramach demokracji czegoś, co można nazwać "systemem jednopartyjnym". Jest to właściwie prawie niemożliwe w ramach demokracji, póki nie jest ona spaczona, jednak historia pokazuje, iż rzeczy niewiarygodne zdarzają się zaskakująco często. 

System jednopartyjny polegający na znaczącej przewadze w mandatach jednego ugrupowania nad innymi (np. 80% dla jednej partii) oznacza zazwyczaj stan prowadzący do dyktatury - nie jednostki a pewnego środowiska.

Podsumowanie

Nie chciałem się tu opowiadać za którymś konkretnym rozwiązaniem. Mam nadzieję, że zawarłem większość możliwych do powiązania z każdym z systemów aspektów w tym artykule. Gdybym coś pominął proszę o wspomnienie o tym w komentarzach.