🚩 मातृ देवो भव- पितृ देवो भव 🚩 🚩🚩🚩🚩🚩

🚩 मातृ देवो भव- पितृ देवो भव 🚩

🚩🚩🚩🚩🚩
यक्ष प्रश्न

किं स्वित् गुरूतरं भूमेः?

पृथ्वी पेक्षाही अधिक गौरवास्पद कोण?

उत्तर - माता.

आई ही पृथ्वी पेक्षाही मोठी आहे. गौरवास्पद आहे. आपल्या परंपरेत शिक्षण संपवून गुरुकुलातून बाहेर पडणाऱ्या विद्यार्थ्याला जो उपदेश केला आहे, त्यात सर्वप्रथम "मातृदेवो भव" आईला देव मानित जा असा आदेश आहे.
"ऋण न जन्मदे चे फिटे" आईच्या ऋणातुन मुक्त होता येत नाही असे मोरोपंत म्हणतात.
"आई !थोर तुझे उपकार" आशा अर्थाची कविता पूर्वी क्रमिक पुस्तकात होती.
श्रीमत शंकराचार्य यांच्या सारख्या महापुरुषाने ही सन्यास धर्माच्या थोडेसे बाहेर जाऊन आई शब्दाचा मान ठेवला .संन्यास्याने कोणालाही नमस्कार करु नये .मुलगा संन्यासी झाला तर बापानेही त्याला नमस्कार करावा . पण श्रेष्ठ संन्यास धर्मातही जन्मदात्री आईला नमस्कार करावा असा अचार आहे.
खरे म्हणजे आईची थोरवी आवर्जून सांगण्याचा प्रसंग येऊ नये. पण बाहेरची सामाजिक परिस्थिती फार झपाट्याने पालटत आहे. आई म्हणुन जन्म देणार्‍या स्त्रियांच्या अंतःकरनातील वात्सल्य लोप पावत आहे. आपल्या सुखात अडथळा येतो म्हणून
पोटच्या तान्ह्या मुलाचा छळून (बेबी टॉर्चर) जीव घेणार्‍या आया परदेशात आढळून येतात. आपल्याकडे ही तुरळक पणे या घटना घडत असतात असे वाचण्यात येते.
श्री शंकराचार्य यांनी मातेचा गौरव करताना मोठ्या आदराने म्हटले आहे की 'कुपुत्रो जायेत क्वचिदपि कुमाता न भवति' असे विश्वासाने म्हटले आहे. म्हणजे "कुपुत्र" त्याकाळी ही होते. पण. "क्वचिदपि कुमातापि भवति' असे म्हणण्याचा प्रसंग आला आहे. सुदैवाने अजूनतरी आपल्याकडे कुमातेची उदाहरणे फार अत्यल्प आहेत. ही आपल्या हिंदू धर्माची थोरवी आहे. आपल्या पूर्वजांच्या पुण्याई मुळे हा लाभ आपल्याला घडतो आहे. तो टिकवून ठेवण्याचे कर्तव्य आपल्याला पार पाडले पाहिजे.
यक्ष प्रश्न दुसरा
किं स्वित् उच्चतरं च खात्?
"आकाशा पेक्षा ही उन्नत (श्रेष्ठ) कोण?"
उत्तर - पिता"
" मातृ देवो भव " जसा आदेश देण्यात आला आहे. त्या प्रमाणेच " पितृ देवो भव "" असाही आदेश धर्माने दिला आहे. मुलाला जन्म देण्यात त्याचे पालन पोषण करण्यात आईला अपरंपार कष्ट सोसावी लागतात, हे खरेच. पण
पित्याला ही आपल्या मुलाला वाढवताना अतिशय दक्ष राहावे लागते.
आमच्यासाठी तुम्ही काय केले?
असे उर्मटपणे विचारणारे मुलेही आहेत. इतकेच नाही तर." तुम्हाला राहावले नाही म्हणून आमचा जन्म झाला" असे उद्गार ही नीचपणे काढले जातात. अश्या अधम प्रवृत्तीच्या लोकांना काय सांगणार.
पण अशांची संख्या फार मोठी नाही याचेच समाधान मानावे लागेल.
मातृभक्त - पितृ भक्त असणे हे मुलांनी आपले कर्तव्य मानले पाहिजे.
ज्या शरीराच्या द्वारा जीवनाचा उपभोग नाना प्रकारांनी घेतला जातो, विलास, ऐश्वर्य, मान, सन्मान यांच्यामुळे मिळणारे सुख अनुभवता येते, ते शरीर आई बापाने दिले आहे, हे विसरून चालणार नाही.
कुटुंब आणि समाज यांची धारणा माता - पिता या संकल्पनेतून होते. जनावरे आणि माणुस या मध्ये श्रेष्ठत्वाच्या दृष्टीने जे अंतर पडते, त्याला जी अनेक कारणे आहेत, त्यात माता पिता यांची भूमिका ही एक महत्त्वाचे कारण आहे. म्हणुन माता - पिता हे प्रत्येक माणसाच्या प्रेमाचे आदराचे, श्रद्धेचे विषय असले पाहिजेत. असे नसणे हे कृतघ्नपणा चे लक्षण आहे. घोर पातक आहे.
🚩🚩🚩🚩🚩