แมงมันจ่อมสุดยอดอาหารล้านนา

สวัสดีค่ะเพื่อนๆsteemitทุกๆท่าน วันนี้เป็นวันศุกร์หรรษา มีแพลนไปdinnerที่ไหนกันบ้างคะเย็นนี้มีเมนูหายากมาแนะนำค่ะนั่นก็คือแมงมันจ่อมค่า😊😊ช่วงนี้ที่บ้านสามีจะหารายได้จากการขุดไข่แมงมันขายมีorderรัวๆทุกวันค่ะและเย็นนี้แม่สามีก็ทำแมงมันจ่อมให้เป็นข้าวเย็นเพราะฉะนั้นก็งดทำอาหารเองที่บ้านไปอีกมื้อ😬
เพื่อนๆหลายคนคงจะไม่เคยได้ยินชื่อนี้ใช่มั้ยคะแต่ถ้าเป็นคนเหนือรับรองว่าต้องรู้จักแน่นอนค่ะเพราะเป็นสุดยอดอาหารเหนือจริงๆค่ะ แมงมันเป็นลูกมดชนิดหนึ่ง เรียกมดชนิดนี้ว่า "แม่แมงมัน" รูปร่างของแมงมันจะมีลักษณะคล้ายลูกมดแดง (ที่ชาวบ้านเรียกว่า "แม่เพ้อ") คือมีปีกสำหรับบินไปผสมพันธุ์ แมงมันมี ๒ ประเภทได้แก่
👉แมงมันตัวเมีย มีสีแดงคล้ำ ตัวใหญ่ มีรสมันนิยมนำมาบริโภคเป็นอาหาร เรียกกันทั่วไปว่า "แมงมันแม่"
👉แมงมันตัวผู้ มีสีเหลือง ตัวเล็กกว่าแมงมันตัวเมีย ไม่นิยมรับประทานเพราะมีรสขม เรียกกันทั่วไปว่า "แมงมันปู๊" หรือ "แมงมันคา"
หลังจากผสมพันธุ์แล้ว ตัวแม่จะลงดินหาที่ไข่ ไข่ครั้งแรกจะไข่เป็น "มดแม่หมัน" เพื่อเป็นมดงานที่มีหน้าที่สร้างรัง สร้างรูและหาอาหาร ไข่ครั้งที่สองไข่เป็นมดงานเรียกว่า "แย็บ" มดทหารเรียกว่า "แย็บใหญ่" มดตัวผู้เรียกว่า "เต้งรอง" และมดตัวเมียเรียกว่า "เต้งใหญ่" พอถึงฤดูกาลประมาณเดือนพฤษภาคม ฝนตก ดินเปียก มดงานจะกัดดินเป็นรู เพื่อให้มดตัวผู้และมดตัวเมียออกไปทำหน้าที่ผสมพันธุ์ เมื่อเสร็จภารกิจแล้วมดตัวผู้จะตาย ตัวเมียจะหาที่ว่างไข่ต่อไป ลูกแมงมันที่มีปีกนำมาคั่วใส่เกลือเล็กน้อยเรียกว่า "แมงมันคั่ว" ส่วนไข่แมงมันจะนิยมนำมาแกงใส่ผักหวานหรือผสมไข่เจียว บ้างก็นำไปดองกับน้ำแช่ข้าวเหนียว (น้ำข้าวมวก) เรียกว่า "แมงมันจ่อม" ปรุงแล้วรับประทานกับข้าวเหนียวในช่วงฤดูแล้งประมาณเดือนกุมภาพันธ์ ชาวบ้านจะขุดบริเวณที่แมงมันเคยออก ขุดเพื่อหารูโดยสังเกตจากการพบแม่แมงมัน จากนั้นจึงไล่รูไปตามแนวนอนไปเรื่อยๆ จนถึงแนวดิ่งจะพบโพรงไข่สำรองที่เรียกว่า "โผ้งเผาะ" ให้บรรจงตักด้วยจวัก ตักทั้งรังทั้งแม่และไข่ออกใส่ภาชนะไว้ จากนั้นค่อยๆ ขุดลงไปจะพบโพรงจริงที่เรียกว่า "โผ้งใหญ่" จะพบไข่เป็นจำนวนมาก ให้บรรจงตักด้วยลักษณะเดิม แล้งนำไข่ทั้งหมดมากรองด้วยผ้าขาวบางเรียกว่า "ถะหลอง" เพื่อคัดเอาเศษสวะ เศษรากไม้ออก ส่วนหลุมเดิมให้โยนเศษกระดูกสัตว์ใส่ไว้ก่อนกลบโดยเชื่อว่าแมงมันจะไม่ย้ายไปไหน ด้วยหลงใหลในรสเศษกระดูก ส่วนการเก็บแมงมันจะเก็บหลังฝนตกแล้วประมาณ ๑ - ๒ วัน แดดวันนั้นจะออกสีเหลือง อากาศปลอดโปร่งแจ่มใส จะเป็นวันแมงมันออก ชาวบ้านจะเตรียมขวดเปล่า ขี้เถ้า แล้วเดินหารูแมงมันตามบริเวณที่แมงมันเคยออกเมื่อปีก่อนๆ เมื่อเห็นฝูงมดเล็กๆ สีเหลืองกำลังขมักเขม้นกัดรูอยู่ จะเอาไม้ปักใกล้ๆบริเวณนั้นเป็นสัญลักษณ์แห่งความเป็นเจ้าของไว้ก่อนเรียกว่า "หมายรู" แล้วเดินหาตามบริเวณนั้น เผื่อจะมีรูอื่นๆให้จับจองอีก รูแมงมันบางรูจะมีแมงมันออกเป็นจำนวนมากและรวดเร็วเก็บแทบไม่ทันเรียกกันว่า "แมงมันกึน" คือ ออกอย่างคับคั่งซึ่งแมงมันสำหรับชาวล้านนาแล้วถือเป็นอาหารพิเศษชั้นยอด เมื่อถึงฤดูกาลจะมีราคาที่สูงลิ่ว ตอนนี้ขายกิโลละ1000ค่า ที่บ้านรับทรัพย์กระหน่ำค่ะช่วงนี้เพราะขายได้ทุกวันค่า😊😊💰💰

ไข่แมงมันเอามาทำเป็นไข่น้ำอร่อยสุดๆ👍😋