"Litwa - obyczaje i zwyczaje": Pies (Szuwa)

in polish •  8 days ago

wilno07.jpg

PIES
(Szuwa)

Wierność psa, jego zmyślność, odwagę i t. d. i t. d. opisywali obszernie naturaliści, poeci również nad témi przymiotami się exaltowali. Podania mytologiczne północnych narodów, obfitują w tysiączne powieści o tym źwierzęciu powtarzać je tutaj, byłoby zbytecznem, gdyż żadnego nie mają związku z podaniami litewskiemi.

Litwini lud wojenny i oddany łowiectwu, psa za równo z koniem cenili. Po śmierci nawet razem palili ich na stosie z ciałami bohatérów.

Lud prosty, najwięcej psa i koguta uważa. O kogucie powie się niżej pies zaś u wieśniaka jest to stróż i przyjaciel domu, przepowiednik powodzenia lub złej doli, jedném słowem, ubóztwiona prawie istota. Wyższego towarzystwa ludzie, gdy ich gniew aż do szaleństwa prawie porusza, w swoich łajaniach i kłótniach, obficie zwykli epitetami psiemi szafować; rolnicy biédni przeciwnie, u nich nigdy nie posłyszysz aby kogo psem złajano , owszem przeciwnie, wszystkim tego źwierzęcia za wzór do naśladowania podają.

Wróżby z psów czynione, są następujące:

Jeśli pies jest smutny, rokuje smutek dla domu, jeśli wyje, przepowiada śmierć, gdy się łasi i ogonem wywija, szczęście i radość niezawodnie nastąpi, jeśli je trawę, zwiastuje deszcz, a jeżeli na wszystkich czterech łapach rozciągnięty leży na brzuchu, jest to znakiem upałów lub wielkich mrozów przy długotrwałej pogodzie. Każda gospodyni, gdy piecze chleb, ostatni maleńki bochenek psu oddaje, ma to przysparzać wszelkich rodzajów zboża.

Pies musiał niegdyś należeć w Litwie do istot ubóstwionych, kiedy w okolniku pisanym po litewsku przez Biskupa Żmudzkiego Tarczewskiego czytamy: „Pameskiet wisas paganistes burtas, pameskiet junsu paminieklus, o szwenskiet su tikrajs tarnajs Diewa Izganitujaus musu, swięte ir didżus atpuskus Kataliku Wisun Szwętuju, a łabiaus pameskiet atminimus Szunun procewniku 48), nes taj ira obrozda Diewa Ar gal gy, suliginti bajsu ir pyklinga źwieri, su mousu Gielbietoju, Wieszpacziu twirtibies i t. d." 49).

po polsku

"Porzućcie wszystkie pogańskie swoje uroczystości, porzućcie wasze Paminiekły (to jest Dziady), a obchodźcie z prawdziwymi sługami Boga Zbawiciela naszego, święto i wielką uroczystość Wszystkich Świętych: a najbardziej, porzućcie Wspominki psów pracowitych, albowiem jest to obraza Boga. Czyż można bowiem porównać brzydkiego i złego źwierzęcia z naszym Pomocnikiem i Pasterzem zastępów, i t. d."

Dalej w tymże samym okolniku czytamy:

"Ira pas junsu pagoniszkasz budas, juns walgidami pirma yr paskutini kansni duodate szunij, wieridami jog taj atnesz numams skałsa. O Diewe mousu! kokij tarnaj tawa! Ne, tajne tawa tarnaj, taj ira służelnikaj welnia! Żmones Krikszczionis! parsergu jumis wardu Pona Jezaus Christaus, perstokiet sawa neczistus budus, praszau yr meldziu, ant ronu yr krauja pralita Iszganitojaus świeta, ne darikiet sarmatas del warda Kataliku. Juns isz tos paczios burnos kuriaj prijemiet Kuna yr Krauja Diewa, duodute duona bajséj bestijéj. Esate dalinikajs dowenu Diewa, dalinikajs didziause ant świeta bunkieta, kur Iszganitois musu, walgindina żmones sawa Kunu o girdina sawa Krauju. Ojuns budamy dalinikajs wisun dowenu dangiszku, szunis darote anun dalinikajs, duodami aniems isz sawa burnos. i t. d."

po polsku

"Jest u was pogański zwyczaj; wy jedząc pierwszy i ostatni kęs dajecie psu, wierząc, iż to przyniesie korzyść dla domu. O Boże nasz! jacyż słudzy twoi! Nie, to nie twoi słudzy, to są służalcy djabła! Ludzie chrześcijanie! przestrzegam was w imię Pana Jezusa Chrystusa, zaprzestańcie swoich nieczystych zwyczajów, proszę was i zaklinam, na rany i krew przelaną Zbawiciela świata, nie czyńcie wstydu dla imienia Katolickiego. Wy z tych samych ust, którémi, przyjmujecie Ciało i Krew Boga, dajecie chleb, brzydkiej bestyi. Jesteście uczestnikami darów Bożych, uczestnikami największej uczty w świecie, w której Zbawiciel nasz nakarmia ludzi swoim Ciałem i napawa swoją Krwią Przenajświętszą. A wy będąc uczestnikami wszystkich darów niebieskich, czynicie psów uczestnikami tychże darów, dając im ze swoich ust, i t. d."

Zastrzeżenia tego, ze wszech miar najgodniejszego Pasterza, pilnują się i dzisiaj na Żmudzi. Uprzedzenie jednak z czasów pogańskich jeszcze nie ustało, z tą jednak różnicą, iż ludzie dorośli nie rzucają pierwszego i ostatniego kęsa, z ust swoich, dla psa, lecz każą to czynić dziecióm , którzy jeszcze do Komunii ś. nie przystępowali.


/48/ Atminimas szunum procewniku, zapewne była to jakaś uroczystość pogańska naszych ojców, lecz oprocz tego wspomnienia niceśmy o niej więcej dośledzić nie mogli.

/49/ Archiwum Biskupów Żmudzkich w Olsiadach, szafa z dołu 4, fascykuł pod literą W. B.


Poprzednia część: Wół (Jautis)
Następna część: Kot (Katinas)


Kilka słów o projekcie Skryptorium

Authors get paid when people like you upvote their post.
If you enjoyed what you read here, create your account today and start earning FREE STEEM!