Kolekcjonerskie ciekawostki (VI) czyli słów kilka o dukatach i donatywach...

in pl-historia •  3 months ago

Tym razem będzie o dukatach i donatywach...

... które wybijano je w złocie próby 23 karatów jako wielokrotności podstawowej jednostki jaką był dukat o wadze 3,49 grama ( w tym 3,44 grama czystego złota).

O dukatach 🙂

W normalnym obiegu występowały głównie drobne monety miedziane i srebrne, grubsze srebro występowało rzadziej, a dla dużych transakcji i dla handlu międzynarodowego używano najczęściej właśnie dukatów, które zaczęto wybijać w złocie w Wenecji w 1284 roku. Niedługo później dukaty zaczęto wybijać także w innych państwach (w Polsce mniej więcej od 1320 roku) i do początków XIX wieku dukat jako jednostka rozliczeniowa był europejskim standardem, bo co do zasady parametry monetarne każdego dukata były prawie identyczne bez względu na to czy wybito go w Wenecji, Polsce, Austrii, czy np. Szwecji.

Pierwsze polskie dukaty (zwane czerwonymi złotymi) wybito za czasów Władysława Łokietka, ale do dzisiaj zachował się tylko jeden taki egzemplarz.

image.png

Jak ktoś jest zainteresowany, to oryginał można zobaczyć w Muzeum Narodowym w Krakowie.

Za to monet tego typu z czasów nieco późniejszych zachowało się dosyć sporo, bo kolejni władcy bili ich coraz więcej ze względu na potrzeby handlu międzynarodowego, ktorego Polska była znaczącym uczestnikiem.

Dla potrzeb normalnego obiegu wybijano zazwyczaj monety o nominale 1 dukata. Inne nominały (np. 1/2 czy 2 dukaty) wybijano znacznie rzadziej i zazwyczaj nie były one przeznaczone do normalnego obiegu, choć zdarzało się że trafiały na rynek, bo wszak był to normalny pieniąz i to w jego najbardziej pożądanej formie, jaką są monety złote.

Jaka była wartość nabywcza dukata? Trudno to jednoznacznie przeliczyć na dzisiejszą walutę ze względu na całkowicie inną strukturę zarówno cen jak i dostepnych towarów i usług, ale dla zilustrowania tego może posłużyć tzw. trofa czyli pieniężna wartość żywności niezbędnej do utrzymania dziennego jednego dorosłego mężczyzny. Panie przepraszam za dyskryminację, ale taka jest definicja trofy 😉

Przyjmuje się, że chodzi o odżywianie racjonalne, które dostarcza człowiekowi 3000 kalorii dziennie, w tym 1800 kalorii (450 g) to węglowodany, 900 kalorii (100 g) to tłuszcze, zaś 300 kalorii (75 g) – białka. Do tego dolicza się 20% na koszty dodatków i przygotowania posiłków.

I tak w II połowie XVI wieku wartość trofy to 0,065 g czystego złota. W I połowie XVII wieku wzrosła do 0,076 g złota. Oznacza to, że 1 dukat zapewniał utrzymanie przez co najmniej 7 tygodni.

O donatywach 🙂

Normą zatem były jednodukatówki, ale znane są też monety złote o wadze odpowiadającej wielokrotności dukata. Są to tak zwane portugały i donatywy. Wybijano je w złocie tej samej próby co normalne dukaty, ale ważyły odpowiednio więcej czyli tyle co 4, 5, 10, a w skrajnym przypadku 100 dukatów.

Zazwyczaj były bite na polecenie monarchy i służyły jako nagrody wręczane za zasługi lub po prostu jako prezent od panującego. Stąd i nazwa "donatywa" czyli coś co się daje...

Wszystkie tego typu monety są bardzo rzadkie, a ich ceny rynkowe dochodzą do setek tysięcy złotych, czy nawet 7-8 milionów złotych w przypadku 100 dukatówki Zygmunta III Wazy.

Ponieważ oryginalne monety tego typu są w zasadzie nieosiągalne, na rynku kolekcjonerskim pojawiły się ich kopie (mam tutaj na mysli kopie, oznaczone jako takie, a nie fałszerstwa na szkodę kolekcjonerów). Jedna z takich kopii przedstawiona jest na zdjęciach poniżej:

donatywa.jpg

Kopia 3 dukatowej donatywy gdańskiej Zygmunta III Wazy z 1614 roku, wybita została w 1977 roku w Mennicy Państwowej, w złocie próby 0,900 (czyli nieco niższej niż dukatowe złoto) , na krążku o wadze 11,40 grama w nakładzie 1350 sztuk. Czyli zawiera mniej więcej tyle złota ile 3 dukaty.

W tamtych czasach było ją można nabyć wyłącznie za dolary w sklepach Pewexu i w Banku Pekao SA.

Wartość rynkowa takiej kopii to niecałe dwa tysiące złotych. Ze względu na swoje pochodzenie (wybito ją jak wspomniałem w Mennicy Warszawskiej) kopia ta jest nawet katalogowana w literaturze numizmatycznej, więc choć generalnie jestem wrogiem kopii to uznałem, że tą warto opisać i pokazać, tym bardziej, że oryginały są niedostępne. Tym bardziej, że jest dobrze wykonana i dobrze pokazuje kunszt mincerzy i grawerów stempli z okresu renesansu.

belka.jpg

Poprzednie artykuły z tego cyklu:

  1. Kolekcjonerskie ciekawostki (I)

  2. Kolekcjonerskie ciekawostki (II)

  3. Kolekcjonerskie ciekawostki (III)

  4. Kolekcjonerskie ciekawostki (IV)

  5. Kolekcjonerskie ciekawostki (V)

This has been edited on 2019-01-25 16:33

Authors get paid when people like you upvote their post.
If you enjoyed what you read here, create your account today and start earning FREE STEEM!
Sort Order:  

Specem od dukatów nie jestem, ale o Królestwie Sycylii coś tam wiem ;) Szkoda że w tekscie nie ma wzmianki o pierwszych dukatach (srebrnych) w Europie bitych w XII w przez Rogera II Sycylijskiego. Wiem wiem... nie wokół Normanów świat się kręci ;)

·

Jakoś dla mnie dukat/floren to moneta złota - wiem, że tym mianem określane są też wczesne monety srebrne, ale w Polsce praktycznie nie występowały i miały wyłacznie obieg lokalny. A dukat "międzynarodowy" to jest ten złoty, zwany też florenem. I w polskich realiach dukat zawsze był złoty :-)

·
·

Owszem, z dwojga sam wolę złoto ;)

Congratulations! This post has been upvoted from the communal account, @minnowsupport, by pibyk from the Minnow Support Project. It's a witness project run by aggroed, ausbitbank, teamsteem, someguy123, neoxian, followbtcnews, and netuoso. The goal is to help Steemit grow by supporting Minnows. Please find us at the Peace, Abundance, and Liberty Network (PALnet) Discord Channel. It's a completely public and open space to all members of the Steemit community who voluntarily choose to be there.

If you would like to delegate to the Minnow Support Project you can do so by clicking on the following links: 50SP, 100SP, 250SP, 500SP, 1000SP, 5000SP.
Be sure to leave at least 50SP undelegated on your account.

Hi @pibyk!

Your post was upvoted by @steem-ua, new Steem dApp, using UserAuthority for algorithmic post curation!
Your UA account score is currently 4.133 which ranks you at #3137 across all Steem accounts.
Your rank has dropped 26 places in the last three days (old rank 3111).

In our last Algorithmic Curation Round, consisting of 249 contributions, your post is ranked at #192.

Evaluation of your UA score:
  • Some people are already following you, keep going!
  • The readers like your work!
  • Try to work on user engagement: the more people that interact with you via the comments, the higher your UA score!

Feel free to join our @steem-ua Discord server

YOU JUST GOT UPVOTED

Congratulations,
you just received a 12.43% upvote from @steemhq - Community Bot!

Wanna join and receive free upvotes yourself?
Vote for steemhq.witness on Steemit or directly on SteemConnect and join the Community Witness.

This service was brought to you by SteemHQ.com