Jose Antonio Primo de Rivera – założyciel i charyzmatyczny przywódca Falangi Hiszpańskiej

in pl-historia •  last month 

Jose Antonio Primo de Rivera

Jose Antonio Primo de Rivera y Saenz de Heredia (ur. 24 kwietnia 1903 w Madrycie – zm. 20 listopada 1936 w Alicante) był synem generała Miguela Primo de Rivery – dyktatora Hiszpanii w latach 1923 – 1930. Najstarszy z rodzeństwa: Miguel Primo de Rivera (1904r. – 1964r.), Maria del Carmen Primo de Rivera (1905r. – 1956r.), bliźniaczki (1906r.) Maria del Pilar (1991r.) i Angela (1913r.) Primo de Rivera, Fernando Primo de Rivera (1908r. – 1936r.).


Pochodził z rodziny o silnych tradycjach wojskowych. Dziadek, Rafael de Sobremonte to marszałek polnym i wicekról La Platy. Dziadek Jose był oficerem, stryj Fernando naczelnym dowódcą sił zbrojnych na Filipinach oraz wieloletnim ministrem wojny. Również inni Primo de Rivera zapisali się w historii kolonizacji Ameryki w XVIII i XIX wieku.

W wieku pięciu lat stracił matkę. Wychowaniem rodzeństwa zajęła się siostra ojca Jose Antonio – Maria Jesus Primo de Rivera.

Jose Antonio do szkoły zaczął uczęszczać w wieku 5 lat. Ciotka Maria powiedziała o nim kiedyś:

Jose Antonio tak naprawdę nigdy nie był dzieckiem, on od zawsze był po prostu mężczyzną.

Primo de Rivera znał dobrze języki obce: angielski z racji rocznej przeprowadzki pod Gibraltar w 1906 roku w związku z pracą ojca – Miguela (jako podpułkownik dowodził batalionem zwiadowczym), także inne języki. Podczas pierwszej wojny światowej, wraz z braćmi i ojcem, podróżował po Francji, Szwajcarii, Włoszech i Maroko. W domu ojciec – Miguel – zwracał uwagę, by jego dzieci posługiwały się językami obcymi. W 1921 roku rodzina Primo de Rivera osiadła w Barcelonie, gdzie ojciec Jose Miguel został gubernatorem wojskowym Katalonii. Jose Antonio, od strony ojca, nasiąkł tendencjami kultu dla munduru i dyscypliny, a od strony ciotki żarliwego katolicyzmu.

Naukę akademicką zaczął od zgłębiania prawa. Działał w Związku Studentów Katolickich. Dyplom adwokata uzyskał, zanim stawił się do obowiązkowej służby wojskowej. Ściągnięty przez ojca do Barcelony służył w regimencie kawalerii Dragonów z Santiago. W latach 1923 – 1924 działał w pułku elitarnej kawalerii „Huzarów Księżniczki” w Madrycie. Po puczu ojca jego kariera wojskowa nabrała przyspieszenia. W ciągu roku awansował do stopnia podporucznika i został przydzielony do eskorty honorowej króla Alfonsa XIII. Po wyjściu z wojska zdał aplikację i w 1925 roku w Madrycie otworzył własną kancelarię prawną. Właśnie w Madrycie zaczął brać udział w spotkaniach biesiadno-polityczno-literackich, gdzie zamarzyła mu się kariera polityczna.

W 1930r. z powodu upadku ojca jako dyktatora Hiszpanii wycofał się z polityki, lecz powrócił już w 1931r. podczas kwietniowych wyborów komunalnych. Zdecydowały one, że Hiszpania znów stała się republiką. W wyborach odniósł pierwszą polityczną porażkę, lecz namawiany ponownie wystartował w październiku tego roku do Kortezów Konstytucjonalnych, gdzie zdobył mandat z Kadyksu (region w Andaluzji). Za rządów członka masonerii, socjalisty i antyklerykała Manuela Azani, wielokrotnie był zatrzymywany przez policję za działalność polityczną i samo nazwisko.

W 1933 roku podróżował do Włoch gdzie spotkał się z Musollinim i odbył z nim trzydziestominutową rozmowę. Po kolejnym powrocie z Włoch (a były co najmniej trzy), 29 października 1933r. w madryckim kinoteatrze Comedia założył La Falange Espanola – Falangę Hiszpańską. Był najważniejszym z głównych mówców – obok Alfonso Garcii Valdecasasa i Julio Ruiza de Aldy.

W loży honorowej zasiadł lider JONS (Juntas de Ofensivas Nacional-Sindicalista), który po przemówieniu Jose Antonio zaczął bić brawo. Podczas przemówienia stwierdził m. in.:

Ruch dziś nie jest partią, jest czymś znacznie więcej; jest ruchem, możemy powiedzieć, że jest antypatią […] jego inspiracją jest myśl prawicowa, ale jego bazą jest lewicowa idea sprawiedliwej organizacji ekonomicznej

Czy:

Komunizm to nowa inwazja barbarzyńców

Współczesne mu państwo hiszpańskie określił jako twór słaby i dekadencki, które nazywał państewkiem. Partię zarejestrowano 6 listopada, a 7 grudnia ukazał się pierwszy numer Falanga Espanola.

Jose Antonio Primo de Rivera był wszechstronnie utalentowanym sprawnym organizatorem, potrafił zjednywać sobie ludzi oraz ożywiała go autentyczna wiara w to, co robi oraz żarliwe poczucie misji. Stosował nowoczesne metody dotarcia do wyborcy, objeżdżał kraj, przemawiał na placykach wsi i miasteczek. Wszystko to poskutkowało ponownym wyborem do Kortezów z Kadyksu w 1933 roku.

Jose Antonio w parlamencie nie zgadzał się na ustawy mogące podzielić Hiszpanię. Szczególnie był przeciwny wobec odrębnej konstytucji dla Katalonii. Był, jak wspominał, jedynym obrońcą dobrego imienia swojego ojca. Napisał kiedyś:

W Kortezach miałem 400 oskarżycieli i ani jednego obrońcy.

Sprzeciwiał się separatyzmowi katalońskiemu, komunizmowi i socjalizmowi. Mawiał:

[…] socjalizm, a zwłaszcza ten socjalizm, który stworzyli w gabinetach niewzruszeni w obojętności apostołowie socjalizmu, którym zawierzyli robotnicy… (socjalizm ten) nie widzi w historii niczego, poza grą gospodarczych resortów; znosi się wszystko, co duchowe: religia to opium dla ludu, Ojczyzna, to mit wykorzy­stywania biednych. To wszystko twierdzi socjalizm. Nie ma niczego poza produkcją i organizacją gospodarki. Robotnicy muszą więc dobrze popracować nad swą duszą, by nie pozostał w niej najmniejszy cień wartości duchowych.

Tak jak socjalizmowi sprzeciwiał się ówczesnemu kapitalizmowi. Widział potrzebę jedności chcąc silnej i wielkiej Hiszpanii. Jego osobista deklaracja programowa brzmiała:

Moim marzeniem jest to, aby ojczyzna, chleb i sprawiedliwość były równie dostępne dla wszystkich Hiszpanów, a szczególnie dla tych, którzy nie mogą się identyfikować z ojczyzną, ponieważ zabrakło dla nich chleba i sprawiedliwości.

Został aresztowany 14 marca 1936 roku. W jego mieszkaniu znaleziono nielegalną broń, choć istnieją przesłanki, że została podrzucona. Formalnie oskarżono go 3 października. Został skazany na karę śmierci 18 listopada, a rozstrzelano go 20 listopada 1936r. w więzieniu w Alicante.

W ostatnim słowie Jose Antonio powiedział proroczo:

Moje życie to nie są sztuczne ognie, które się odpala na koniec fiesty.

Po wojnie pochowany w mauzoleum Dolinie Poległych (Valle de los Caidos).

Falanga Hiszpańska

Jak wcześniej już wspominałem La Falange Espanola została założona 29 października 1933 roku w kinoteatrze Comedia. Spotkanie założycielskie Falangi było częściowo transmitowane przez radio, dzięki czemu władzy nie udało się tego przemilczeć.

6 listopada władze Falangi złożyły wszystkie dokumenty rejestracyjne przewidywane przez prawo o rejestracji partii politycznych, a 7 grudnia ukazał się pierwszy numer czasopisma FE. Według Felipe Ximenez de Sandoval’a nazwę ugrupowania zgłosił Julio Ruiz de Alda mówiąc:

Falanga Hiszpańska staje się awangardą rewolucji narodowej

Podczas Pierwszej Sesji Rady Narodowej Falangi (2 – 7 listopada 1933) ustalono, że Falanga nie może się ograniczać jedynie do stolicy. Spotkania, wiece i przemarsze falangistów odbyły się w Leon, Bilbao, Villagarcia de Arosa , Oviedo, Pravia, Torrelavega i Gijon. Jose Antonio przeprowadził przemarsz w Madrycie przez centrum miasta do Puerta Del Sol, gdzie na wiecu przemówił do uczestników.

W lutym 1934 roku doszło do zjednoczenia Falangi i JONS. Powstała La Falange Espanola de las Juntas de Ofensiva Nacional Sindicalista – Hiszpańska Falanga Junt Ofensywy Narodowo-Syndykalistycznej.

Przyjęto symbolikę katolickich królów od JONS: strzały i jarzmo – znak trudu i pracy. Hymnem została pieśń Cara al Sol (napisana w grudniu 1935 roku, a oficjalnie zaprezentowana 2 stycznia 1936 roku). Przywódcami Falangi został triumwirat: Jose Antonio, Ledesma Ramos i Julio Ruiz de Alda.

W listopadzie 1934 wypracowano 27 punktów programowych Falangi. Z programów i praktyki europejskich ruchów nacjonalistycznych przyjął: rzymskie pozdrowienie Ave Cesar – wyciągniętą prawicę, przemarsze z pochodniami, mundury, masowe manifestacje na stadionach, totalne zagospodarowanie całości życia obywatela, organizacje dla kobiet – La Seccion Femenina i dla młodzieży El Frente de Juventudes, pomoc charytatywną – Auxilio Social, edukację narodową, wypoczynek dla pracujących dotowany przez państwo, sport organizowany przez państwo itd.

Falanga włączyła się w promowanie rodzimej produkcji. Popularne było hasło „Kupuj hiszpańskie produkty”. Była patriotyczna, populistyczna, narodowa, rewolucyjna i syndykalistyczna. Falanga postulowała nacjonalizację całości sektora bankowego i przedsiębiorstw komunalnych, współudział pracowników w zarządzaniu przedsiębiorstwami, interwencjonizm państwa w gospodarkę, wysoką pozycję związków zawodowych, program zabezpieczeń socjalnych, bezpłatne nauczanie i powszechne ubezpieczenie społeczne. Akcentowała też wysoką pozycję wartości duchowych i religijnych. Podkreślała niezbywalne znaczenie godności i wolności każdej jednostki ludzkiej i uwypuklała hiszpański nacjonalizm imperialistyczny.

W wyborach parlamentarnych w lutym 1936 Falanga otrzymała 44 tys. Głosów co przełożyło się na 0,7%. Władzę zdobyła lewica – socjaliści, komuniści, republikanie (od tego momentu poparcie Falangi stopniowo rosło). Od tego czasu nasiliły się ataki na kościół, bezprawne zajmowanie ziemi z podpuszczenia komunistów (szczególnie na południu), toczyły się walki między falangistami a anarchistami, rozpowszechniały się akty bandytyzmu. Tylko pomiędzy wyborami a wybuchem powstania spalono 170 kościołów, przeprowadzono 113 zamachów bombowych, w mordach politycznych zabito 330 osób, a 1511 zostało rannych.

Wojna domowa wybuchła 17 lipca 1936 roku. Falanga miała wtedy 36 tys. członków. Poprzez aresztowanie i zamordowanie Jose Antonio Primo de Rivery poparcie dla falangistów wzrosło. Dla prawicy stał się on męczennikiem. I tak odpowiednio w latach 1937-1939 Falanga miała 240 tys., 362 tys., 650 tys. członków, a po wojnie, w 1942 r. ponad milion. W oddziałach Chorągwi Falangi podczas wojny w armii generała Franco służyło służyło 150 tysięcy falangistów.

19 kwietnia 1937 roku Falanga została połączona przez Franco z monarchistami i karlistami, i tak powstała Tradycjonalistyczna Hiszpańska Falanga oraz Junty Ofensywy Narodowo-Syndykalistycznego (Falange Espanola Tradicionalista y de las Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista). Ugrupowanie to było o wiele mniej radykalne niż pierwotnie i przyjęło 26 punktów programowych z pominięciem punktu 27, który zakładał pełnię władzy Falangi.

W tym opracowaniu skupiono się na najważniejszych punktach z historii Jose Antoni i Falangi Hiszpańskiej. Źródła wiedzy były liczne artykuły i książka Tadeusza Zubińskiego Cara al Sol, w której ten temat dogłębnie i szczegółowo poruszony.

Daniel Woźniczak

Tekst opublikowanie pierwotnie na portalu narodowcy.net

Narodowcy.net

Authors get paid when people like you upvote their post.
If you enjoyed what you read here, create your account today and start earning FREE STEEM!
Sort Order:  

Hi! I am a robot. I just upvoted you! I found similar content that readers might be interested in:
http://narodowcy.net/jose-antonio-primo-de-rivera-zalozyciel-i-charyzmatyczny-przywodca-narodowo-syndykalistycznej-falangi-hiszpanskiej/

Congratulations @narodowcy.net! You have completed the following achievement on the Steem blockchain and have been rewarded with new badge(s) :

You published a post every day of the week

You can view your badges on your Steem Board and compare to others on the Steem Ranking
If you no longer want to receive notifications, reply to this comment with the word STOP

Vote for @Steemitboard as a witness to get one more award and increased upvotes!