Tabak Yapımı ve Aşamaları
Medeniyetin simgesi olan ve tarih öncesinden günümüze kadar evrilerek gelmeyi başarmış olan bir eşyanın yapımından bahsedeceğim bugün ne mi bu eşya? Tabak !
Yemek takımları tüm evler için en hayati eşyaların başında geliyor. Sofralarda muhteşem lezzetlere eşlik eden yemek takımları bir ihtiyacın ötesinde zevkin ve estetiğin göstergesidir. Tabak, kase gibi mutfak gereçleri binlerce yıldır insan oğluna eşlik ediyor, değişen ihtiyaçlar doğrultusunda çeşitleri kullanım biçimleri ve yapımında kullanılan malzemeler değişiklik gösterdi. Tahta ve kil den yapılmış yemek takımları en sık görülen tarihi buluntular arasındadır. İnsan yaşamı gibi yemek tabakları da geçen yıllar içinde gelişti farklılaştı ve renklendi. Üretim biçimleri değişmiş olsa da yemek tabaklarının üretiminde hala en çok kullanılan malzeme toprak, peki yemek tabakları nasıl üretilir şimdi işin biraz daha teknik detaylarına inelim.
Quartz, felispat ve qualin gibi toprak yan ürünleri yemek takımlarının üretiminde kullanılan ham maddelerdir, bu ham maddeler uygun oranda suyla karıştırılıyor. Sürekli dönen kollar sayesinde karşım içindeki ham maddeler eriyerek bir araya giriyor. Çamur haline gelen bu karışım tabakların ham maddesidir, bu çamuru kullanmanın iki yolu vardır. İlk yok akışkan haldeki çamurun sıcak hava püskürtülerek kurulması. Bu yöntemle dev bir huniyi andıran deponun içine giren çamur kuruyarak granül hale geliyor ve bu granüller doğrudan tabak üretimine aktarılıyor. İkinci yöntemde ise çamur tamamen kurutulmaz, macun kıvamına gelene kadar suyunun süzülmesi beklenir. Macun haline gelen çamur vakum makinesinde işlenir böylece macunsu çamurun içinde hava kabarcıkları kalmaz. Ham madde yapımındaki bu iki farklı yöntem beraberinde iki farklı üretim biçimini de getirmiş oluyor. Çorba kasesi gibi derin parçaların üretiminde macunsu çamur kullanılır, böylece üretilen parçaların fırına girmeden önce parçalanma ihtimali azaltılıyor. Üretim bandına alınan çamur kütlesi bilgisayar kontrolündeki bıçak sayesinde küçük parçalara bölünür. Kalıplara yerleştirilen hamura hareketli kollar şekil veriyor, şekillendirme aşamasında arkan parçalar tekrar işlenmek için karıştırıcıya gönderilir. Kenarlarının yuvarlatılmasından sonra kaseler son şekillerini alıyor. Kalıba uygun bir şekilde şekillenen parçalar hemen fırına gönderilir, 80 derece sıcaklıktaki fırında ilk pişirme işlemi gerçekleştirilir. İlk pişirme işleminin amacı tabakların dayanıklılığının artması ve bundan sonraki işlemlerin kolay bir şekilde uygulanabilmesini sağlamaktır.
Yemek ve tatlı tabağı gibi malzemelerin üretiminde ise granül haldeki ham madde kullanılır. Bu işlem için baskı makineleri sürekli olarak çalışıyor, granül haldeki ham madde makineye püskürtülür ve kalıp kapandığında granüller yüksek basınç sayesinde bir araya gelir ve baskı makinesi kalıbı açtığında tabak üretim bandına düşer. Bu tabağın göreceği ilk işlem temizlik, Tabaklar küçük parçalardan oluştuğu için üzeride kalan küçük parçacıklar basınçlı havayla temizlenir. Tabak kendi ekseninde dönerek hat boyunca ilerlediğinde işlem tamamlanmış olur. Temizliği biten tabaklar vakumlu kollarla üretim bandından alınır, hala çok kırılgan olan tabaklar fırında pişirilerek dayanıklılıkları arttırılır.
Sıradaki işlem boyama, tabak ve kaselere çekicilik kazandırmak için boyama işlemi bir kaç farklı teknikle yapılır. Yemek takımları parlak ve pürüzsüz yüzeylerini sırlamaya borçlular. Sırın ana maddesi cam firitidir. Cam firitleri 18 saat boyunca değirmende öğütülüyor bu tozun suyla karıştırılarak sır halini alması ortalama bir gün sürüyor. Tabaklara parlaklı ve pürüzsüz bir yüzey kazandırma işlemidir sırlama. Sır altı ve sır üstü olmak üzere boyama teknikleri de farklılaşıyor. Sır altı boyama tekniğinde fırından çıkan tabaklar istenen renge boyanıyor boyamanın ardından tabaklara sırlama işlemi yapılıyor. Tüm yüzeylerin sırlanması için özel aletler kullanılıyor, sırdan çıkan boyalı tabağın üzerindeki renkler artık net olarak görünmüyor, ancak bu sırın özelliği fırında bir kez daha pişilen tabaklar sırın şeffaf ve parlak bir hal almasıyla renklerini yeniden belli ediyor. Sır üstü tekniğinde ise ham tabaklar önce sırlama işleminden geçiriliyor ardından boyama işlemi sır üzerine yapılıyor.
Dayanıklılığı ve rengarenk görünümleriyle çok tercih edilen bu yemek takımlarına her gün yeni desenler ve renkler ekleniyor. Vitrinlere koyulan yemek takımları sofraları süsleyecekleri günü bekliyor.