کمخونی در دوران بارداری
با توجه به نیاز تغذیهای جنین و تغییراتی که در بدن مادر باردار اتفاق میافتد، نیاز بدن زن باردار به اکثر املاح و ویتامینها و از جمله آهن در دوران بارداری نسبت به قبل از دوران بارداری بیشتر است.
برای جلوگیری از ایجاد کمخونی در دوران بارداری بهتر است که قبل از اقدام به بارداری آزمایشات خونی لازم برای تعیین ذخیره آهن بدن انجام شود، و در صورتی که ذخایر آهن بدن به حد کافی نباشد، با استفاده از رژیم غذایی مناسب و استفاده از ترکیبات آهن این ذخایر جایگزین شود.
Image credit: babyborns.com
دوران بارداری با توجه به تغییراتی که در بدن فرد اتفاق میافتد، تا حدود زیادی ممکن است ذخایر آهن بدن دچار تغییر شود.
در ابتدای بارداری به دلیل وجود تغییرات گوارشی، از جمله تهوع و استفراغ، زن باردار ممکن است نتواند به مقداری کافی از ترکیبات حاوی آهن استفاده کند، و همچنین در مواقعی که به دلیل استفراغهای مکرر، سندروم مالوری-ویس (Mallory-Weiss)، استفراغ خونی اتفاق بیفتد، نیز فرد دچار کمخونی فقر آهن به دلیل از دست دادن خون خواهد شد.
علاوه بر این، در اوایل بارداری، اکثر افراد ممکن است دچار خونریزیهای واژینال به مقدار کم یا زیاد به دلیل وضعیت قرارگیری جفت و شرایطی که آن را به اصطلاح «تهدید به سقط» میگوییم و یا به دنبال حاملگیهای خارج رحمی و یا سقط جنین باشند، که این موارد میتواند منجر به کمخونی به علت از دست دادن خون شود.
بنابراین، داشتن ذخایر کافی آهن قبل از دوران بارداری میتواند در اینگونه مواقع بسیار مفید واقع شود. در بسیاری از زنان به علت وجود بارداریهای پشت سر هم و بدون فاصله، فرصت کافی برای جبران ذخایر آهن بدن وجود ندارد، و نیز در حاملگیهای دوقلو یا چندقلو که نیاز تغذیه به آهن افزایش پیدا میکند. و همچنین تغذیهی نادرست در دوران بارداری و کمبود اسید فولیک در غذاهای مصرفی میتواند به تشدید کمخونی کمک کند.
بعضی از افراد به دلیل ابتلا به بیماریهای مزمن یا رژیمهای غذایی خاص مثلاً گیاهخواری، ممکن است بیشتر مستعد ابتلا به کمخونی در دوران بارداری باشند.
تشخیص کمخونی در دوران بارداری معمولاً بر اساس معاینات اولیهی دوران بارداری و آزمایشاتی که بر اساس وضعیت فرد درخواست میشود، میباشند. کمخونی ممکن است به صورت تحت بالینی بروز کند، یعنی اینکه علامت خاصی نداشته باشد که بخصوص در مورد کمخونیهای خفیف این حالت بیشتر دیده میشود.
در موارد کمخونیهای شدیدتر ممکن است فرد دچار سرگیجه، رنگپریدگی، تپش قلب، تنگی نفس، خستگی مزمن، و همچنین اختلال در تمرکز حواس و اختلالات خواب شود. بعضی از افراد تمایل زیادی برای خوردن مواد غیرخوراکی مانند خاک، گچ، یخ، و غیره پیدا میکنند که به اصطلاح به آن «پیکا» گفته میشود.
در صورتی که آزمایشات اولیهی بارداری نشاندهندهی ذخایر مناسب آهن در بدن باشد، مصرف قرص آهن در دوران بارداری قبل از شروع سهماههی دوم بارداری لازم نیست و معمولاً ترکیبات آهن بسته به نیاز بدن از سهماههی دوم بارداری شروع میشود، و برای جبران ذخایر به دنبال زایمان تا سه ماه بعد از حاملگی نیز ادامه پیدا میکند.