ตุ๊กตาโคเคชิ ของเด็กๆ ที่มีเอกลักษณ์ [私のこけしです]

ตุ๊กตาที่เห็นในรูปด้านล่างนี้ เป็นงานวาดของฉันเอง ฉันชอบที่จะศึกษาเรื่องเกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรมเดิมๆ ของแต่ละสถานที่ หรือแต่ละประเทศ หลายคนคงเคยเห็น ตุ๊กตาไม้ลักษณะนี้ของประเทศญี่ปุ่น กันมาบ้างแล้ว ครั้งนี้ฉันจะมาเล่าประสบการณ์ที่ฉันได้ไปลองวาดลายตุ๊กตานี้ ด้วยตัวเอง ให้ฟังค่ะ

นี่คือ ตุ๊กตาโคเคชิ (Kokeshi , こけし) เป็นของเล่นของในสมัยก่อนของเด็กผู้หญิงในประเทศญี่ปุ่น ทำจากไม้ กลึงให้เป็นตุ๊กตา แต่ไม่มีแขนขา แล้ววาดลวดลายลงไป ซึ่งมีมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 หรือประมาณสมัยเอโดะ แต่เนื่องจาก เด็กๆ สมัยนี้ ไม่ได้เล่นตุ๊กตาโคเคชิแล้ว จึงกลายมาเป็นของที่ระลึกหรือของสะสมสำหรับผู้ที่ชื่นชอบ เพราะเป็นงานฝีมือที่ปราณีตและมีเอกลักษณ์มาก ทำด้วยมือทุกชิ้น ซึ่งด้านล่างของตัวตุ๊กตาจะมีชื่อหรือลายเซ็นต์ของผู้วาดอยู่ทุกตัวค่ะ

ในปัจจุบัน ตุ๊กตาโคเคชิ มี 2 แบบ ได้แก่ แบบดั้งเดิม คือ แบบที่มีแต่หัวกับตัว และแบบสร้างสรรค์ คือ แบบที่ประยุกต์ให้มีผม หรือเป็นรูปแบบใหม่ต่างๆ กันไป

เมื่อ 2 ปีก่อน ฉันได้ซื้อตุ๊กตาโคเคชิจากตลาดเก่ามา 1 ตัว และต่อมา ฉันก็ได้ดูรายการทีวีเกี่ยวกับการทำตุ๊กตาโคเคชิ ฉันเกิดความรู้สึกชอบขึ้นมาทันที ฉันจึงสอบถามเพื่อนชาวญี่ปุ่นเกี่ยวกับสถานที่ผลิตตุ๊กตาโคเคชิ นี้ เพื่อเดินทางไปลองทำด้วยตัวเอง สถานที่ๆ ฉันเลือกอยู่แถวๆ จังหวัดกุมมะ (Gunma) ของญี่ปุ่น ซึ่งไกลจากโตเกียวไม่มากนัก ที่ญี่ปุ่นนั้น ก่อนที่เราจะไป จะต้องทำการติดต่อเพื่อแจ้งวันเวลา และจำนวนผู้เข้าร่วม ให้ที่นั้นๆ ทราบเพื่อเป็นการจองคิวไว้ก่อน เป็นการป้องกันความผิดพลาดค่ะ

ที่นั่นเป็นเหมือนโรงงานหัตถกรรมเล็กๆ ขนาดครอบครัว เราสามารถเดินเข้าไปชมการทำงานในโรงงานได้

ฉันไม่ได้ทำถึงขั้นลงมือกลึงไม้เองนะคะ อันนี้เป็น Workshop ลงสีตุ๊กตา โดยเราจะเลือกทรงไม้กลึงที่โรงงานทำมาแล้ว มาลงสีตามจินตนาการของเรา ดูเหมือนจะง่ายแต่ไม่ง่ายนะคะ เพราะชิ้นงานเป็นทรงกลม การบังคับให้เส้นที่วาดนิ่งได้นั้น ต้องใช้สมาธิอย่างมาก หลังจากลงสีเสร็จ เจ้าหน้าที่จะให้เราเซ็นต์ชื่อด้านล่างของตุ๊กตา จากนั้น ก็ส่งให้เจ้าหน้าที่นำไปอบเพื่อทำให้แห้งประมาณ 20 นาที

และนี่คือ งานวาดของฉัน ด้านหน้าและด้านหลังค่ะ

ฉันมีตุ๊กตาโคเคชิไม่เยอะมากนัก แต่ก็เป็นหนึ่งในของสะสมที่รักของฉัน

การอนุลักษณ์ในสิ่งที่มีคุณค่าซึ่งเป็นสิ่งที่กำลังจะสูญหายไป หรือปรับให้อยู่ได้ในยุคปัจจุบันนั้น เป็นสิ่งที่ดีมาก ฉันอาจจะเขียนออกมาเป็นประโยคที่ไม่ดีนัก แต่ฉันอยากจะบอกว่า สำหรับฉัน ครั้งนี้เป็นประสบการณ์ที่มีค่ามาก ฉันไม่ได้หมายถึง การได้วาดลาย แต่ฉันได้ทำสิ่งที่มีคุณค่า รวมถึงได้เข้าใจขั้นตอนการทำงานของช่างฝีมือที่มีความตั้งใจในการทำงานอย่างมาก สิ่งนี้ต่างหากที่ฉันปลึ้มใจ

ขอบคุณสำหรับการอ่าน และเป็นกำลังใจให้นะคะ