Opportunity Cost and Economic Specialization | Fırsat Maliyeti ve Uzmanlaşma

image source

Fırsat maliyeti, herhangi bir malın üretimini bir birim artırmak için başka bir maldan vazgeçilmesi, feragatta bulunulması gereken mal ve/veya kazanç miktarıdır. Başka bir deyişle iktisadi bir seçim yapılırken vazgeçilmek zorunda kalınan ikinci en iyi alternatiftir.

---

Wikipedia kısaca bu şekilde fırsat maliyetini açıklıyor ve esasen uzunca bir açıklamasıda henüz yok.Sadece açıklamayı genişletebiliyoruz ve fırsat maliyeti dediğimiz şey yalnızca bundan ibaret değil. Şöyle ki bir insan gününü pek çok şekilde değerlendirebilir. Örneğin spor yaparak yada sinemaya giderek; sinemaya gitmenin fırsat maliyeti; spor yapmak, spor yapmanın fırsat maliyeti ise sinemaya gitmek. Çünkü iki tercihten biri yapılıyor ve 3.bir tercih olmamakla birlikte olsa dahil fırsat maliyeti sayılmıyor,sinemaya gitmese birey spor yapıcak,spor yapmasa sinemaya gidicek bunların yerine koyduğu başka birşey yok: En iyi iki alternatifi bunlar zaten eğer daha iyi bir alternatif olursa o zaman fırsat maliyeti değişir.

---

Fırsat maliyetinin ölçü birimi fayda(utility)dir. ''U'' ile gösterilir. Yani tercihlerinizi belirleyen şey elde ettiğiniz fayda. Faydayıda ikiye ayırıyoruz: Marjinal fayda(Marjinal Utility) ve Toplam Fayda(Total Utility). Toplam fayda bir işten elde ettiğimiz toplam faydayı gösterirken, marjinal fayda tüketilen ürün başına düşen faydayı ifade eder. Örneğin 3 çay içtik toplam faydamız 10,ilk bardaktan 5 fayda aldık 2.bardaktan 3 fayda aldık, 2.çayın marjinal faydası 3'tür 3.bardağın marjinal faydası ise 2'dir toplam fayda 10 oldu. İlk çayın marjinal faydası 0'dır ve marjinal fayda sürekli azalır.Bu kısım ek bilgiydi KPSS'de yaparsınız artık.

---

Fırsat maliyeti ve üretimde etkinlik

---

İktisatın ilk konusuna giriş yapmaktayız kemerlerimizi bağlayalım. Tek kişilik bir ekonomi düşünün,ıssız bir adada yalnızca Jack yaşasın(genelde bu kişilerin adı ya Jack olur ya Jill). Jack bir gününün tamamını Ya yiyecek bulmaya ya yakacak odun bulmaya harcasın. Günde ya 10 birim yiyecek ya da 20 birim odun bulabilsin. 10 birim yiyecek üretmenin fırsat maliyeti 20 birim odun;10 birim odun üretmenin fırsat maliyeti ise 5 birim yiyecektir. Jack'in fırsat maliyeti tablosu aşağıdaki gibidir.

---

---

Tabloda yapılan her seçim için diğer eksende vazgeçilecek fırsat maliyetini görebiliyorsunuz.
Şimdi de iki kişilik bir ada düşünelim ve bu adada Jack ve Jill yaşasın.( Jill'i uzay mekiğinden adaya atmış olduklarını farz edelim ) Jill'in üretim kapasitesi 5 birim odun ve 15 birim yiyecek olsun.

---

Ayrı ayrı çalıştıkları durumda:

Jack en fazla : 20 birim odun
Jill en fazla : 15 birim yiyecek üretebiliyor

Ayrıca odun ve yemek ihtiyaçlarından dolayı bu üretim kapasitesini bölmek zorundalar. Jack eğer benim üretim kapasitem daha çok ben yalnız yaşacağım demek yerine birlikte yaşama ve uzmanlaşma yolunu seçer ise:

Jack 20 birim odun
Jill 15 birim yiyecek üretebilecektir ve toplam çıktı:

x<35 şeklinde olacaktır. Diğer durumda ise toplam çıktı ayrı ayrı y<15 ve t<20 şeklinde olacak ve diğer birimin üretiminde açık oluşacaktır.Uzmanlaşma yoluyla maksimum üretim ve kazan-kazan durumu gerçekleşmiş oldu.

---